ዜና - ድምጺ ኣመሪካ

ተዓዋቲ ውድድር ምህዞ ከተማ መቐለ  መምህር የማነ ግርማይ

መምህር የማነ ኣብ ሞንጎ ኣብ ዞባ መቐለ ዝርከባ ብርክት ዝበላ ኣብያት ትምህርቲ ኣብ ዝተካየደ ውድድር ምህዞ  ተዓዋቲ እዩ። እዚ ውድድር ተማሃሮን መምህራንን ዝተወዳደርሉ ሰፊሕ መድረክ እዩ ነይሩ።  መምህር የማነ ቀዳማይ ብምውፃእ ዕውት እቲ ውድድር ብምኳኖም ብዛዕባ ምህዝኦም መብርሂ ክህቡኒ ኣዛራሪበዮም ኣለኩ። ምስ መምህር የማነ ዝገበርኩዎ ዕላል ኣብዚ ምስማዕ ይከኣል።        

ቫይረስ ኮሮናን  ግብረመልሲ ሰነ-ጥበባውያንን

ለበዳ ቫይረስኮሮና ንመብዛሕቲኡ ህዝቢ ዓለም ኣብ ገዝኡ ሸሚምዎ ይርከብ። ኣብ ገሊኤን ሃገራት እናዘሓለ ክኸይድ ከሎ ኣብ ካልኦት ግን ናህሩ ኣየቋረጸን። ኣብ'ዚ ሰብ ገዝኡ ተዓጽዩሉ'ዘሎ እዋን፡ ብዙሓት ድማ ነቲ ግዜ ተጠቒሞም ምህዞታቶምን ክእለታቶምን የበርክቱ ኣለዉ። ካብ መንጎኦም ስነ-ጥበባውያን'ዮም። ንሎሚ ንምክልኻል ኮሮናቫይረስ ዝተደርፈ ደርፍታትን ምስዚ ግዜ ዝኸይድ'ዩ ዝበልናዮ ስነ-ጥበባዊ ስርሓትን ኣቕሪብናልኩም ኣለና። ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።    

ምውንጫፍ ሞትን መልከፍትን ንዓለም ዘጨነቐ ለበዳ ኮሮናቫይረስ

ኣብ ዓለም ዝርግሐ ኮቪድ-19 ብኢሱዎ ቀፂሉ ኣሎ፤ልዕሊ ሓደ ሚሊዮን ሰባት ተለኺፎም ኣለው።ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ጥራሕ ኣስታት ርብዒ ሚሊዮን ሰባት ብኮሮናቫይረስ ተታሒዞም ኣልው። ልዕሊ 6,500 ዜጋታት ዝሞቱዋ ዩናይትድ ስቴትስ ካብዝኾነት ትኹን ሃገር በብዝሒ ዝተትሓዙ ሰባት ካብ ዓለም ቀዳመይቲ ኮይና ኣላ።ልዕሊ 257,000 ሽሕ ሰባት ብኮሮናቫይረስ ተለኺፎም ኣለው።   ኣብ ዓለም ዝተለኸፉ ናብ ልዕሊ ሓደ ሚሊዮን ዝሞቱ ድማ ናብ ልዕሊ 55,000 ደይቡ ኣሎ።   ዋይት ሃውስ ምስፍሕፋሕ ናይቲ ቫይረስ ንምክልኻል ሰባት ናይ ኣፍንጫን ኣፍን መሸፈኒ /ማስክ/ ክጥቀሙ ሎማዕንቲ ዓርቢ መልእኽቲ ከሕልፍ ትፅቢት ይግበር።ቅድም ክብል ግን ማስክ ዝርግሐ ናይቲ ቫይረስ ናይ ግድን ይክላኸል እዩ ማለት ኣይኮነን ክብል ፀኒሑ እዩ።  ናይ ኒው ዮርክ ከንቲባ ቢል ዲ ብላሲዮ ነበርቲ ሻሽ፣መሃረም ወይ ኣብ ገዛ ዝስራሕ መሸፈኒ ክጥቀሙ መኺሮም ኣለው።ናይ መጥባሕቲ ማስክን ግን ንሰብ ሙያ ጥዕና ኣዚዮም ኣገደስቲ ስለዝኾኑ ሰባት ክጥቀሙ ከምዘይብሎም ወሲኾም ሓቢሮም።    ናይ ሎስ ኣንጀለስ ከንቲባ ኤሪክ ጋርሰቲ እውን ስባት ክወፁ ከለው ማስክ ክገብሩ ምዒዶም።    ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ላዕለዋይ ክኢላ ተላገብቲ ሕማማትን ንፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ የማኽሩዎም ዘለውን ዶክተር ኣንቶኒ ፋውቺ ትማሊ ሓሙስ ምስ CNN ኣብ ዘካየድዎ ቃለ ምልልስ እታ ሃገር ምስ ኮሮናቫይረስ ኲናት ገጢማ ኣብ እትርከበሉ ኣብዚ ሕዚ እዋም ገለ ክፍለ ግዝኣታት ንምንታይ ሰባት ካብ ገዛ ከይወፁ ትእዛዝ ከምዘይህቡ ክርድኦም ከምዘይክኣለ ገሊፆም።  ‘’ኣብታ ሃገር ይኸውን ዘሎ እንተሪኢኻ ስለምንታይ ነቲ ትእዛዝ ከምዘይንእውጅ ኣይርድአንን ዘሎ’’ ኢሎም ፋውቺ።   በዝሒ ናይ ስሞቱ ዘለው እናወሰኸ እውን እንተኾነ ትራምፕ ሰባት ኣብ ምሉእ እታ ሃገር ኣብ ገዛውቶም ኮፍ ክብሉ ንምእዋጅ ድልየት ኣየርኣዩን።እቲ ናይ ምእዋጅ ውሳነ ንተን ክፍለ ግዝኣታት ብምግዳፍ።   ዋሽንግተን ዲሲ ሓዊሱ ኣስታት 30 ክፍለ ግዝኣታት ንኣገዳሲ ጉዳይ ተዘይኮይኑ ነበርቲ ካብ ገዛውቶም ከይወፁ ኣዚዘን ኣለዋ።  ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ US ምስፍሕፋሕ ኮቪድ -19 ንምዕጋት ናይ ምንባርን ምሟትን ሓደጋ ንዘለዎም ሰባት ጥራሕ ፓስፖርት ከምዝሕትም ኣብ መርበብ ሓበሬትኡ ኣውፂኡ ኣሎ።እቲ ህፁፅ ኩነታት ከቢድ ሕማም፣ መቑሰልቲ ወይ ኣባል ሓደ ስድራ ሞት እንተጋጢሙ ኣብ ውሽጢ 72 ስዓታት ካብ US ንምጉዓዝ ዘድልዮ እንተኾይኑ ይሓውስ ።  ናይ US ስርዓት ጥዕና ኣብ ፈተና ይርከብ።ሆስፒታላት ብሕሙማት ተፃቢቦም ሰራሕተኛታት ሕክምና ዘድልዮም ቀረብ ናውቲ መከላኸሊ እውን ከቢድ ሕፅረት ኣጋጢሙዎም ኣሎ።ነርስታትን ዶክተራትን ሆስፒታላት የጋጥሞም ብዛዕባ ዘለው ሽግራት ንመራኸቢብ ብዙሃን ኣብ ምግላፅ ይርከቡ።  ሓንቲ ነርስ ንABC News ከምዝበለቶ ንሳን መሳርሕታን ናብ ስራሕ ክኸዱ ከለው ከም ንማሕረዲ ዝኸይድ ዘሎ   በጊዕ ከምዝስምዖም ገሊፃ።ንCNN ቃላ ዝሃበት ካልእቲ እውን ትሰርሓሉ ዘላ ሆስፒታል እቲ ቫይረስ ዘለዋ እንተኾይኑ ንክምርምራ ሓቲታ ከምዝኣበያ ገሊፃ። ብሰንኪ ኮሮናቫይረስ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ውሽጢ ክልተ ሰሙናት ልዕሊ 10 ሚሊዮን ሰባት ካብ ስራሕ ንዝቦኸረ ዝውሃብ ሓገዝ ገንዘብ ንምርካብ ኣመልኪቶም ኣለው።   ኣብ ኣውሮፓ ውድብ ድሕነትን ምትሕብባርን ዝተብሃለ ትካል ኮሮናቫይረስ ኣብ ዓለም ንፀገም ዝቃልዑ ሰባት ዝዓበየ ፅልዋ ከምዝ ህልዎ ሎማዕንቲ ዓርቢ መጠንቀቕታ ኣውፂኡ።  ባንኪ ዓለም ለበዳ ኮሮናቫይረስ ንምክልኻል ን25 ድኻ ሃገራት ዓለም ኣስታት 2 ቢሊዮ ዶላር ፈንድ ኣፅዲቑ ኣሎ።  ህንዲ፣ፓኪስታን፣ስሪ ላንካ፣ኣፍጋኒስታን ኢትዮጵያን ዝዓበየ ክፍሊት ክረክባ እየን።እቲ ሓገዝ ብፍላይ ንማስክን ናይ ኦክስጂን መተንፈስን ሓዊሱ ንወሰንቲ ናይ ሕክምና ናውቲ መግዝኢ ዝኸውን እዩ።   ብኻሊእ ዜና መብዛሕቲኦም ዕዳጋታት ኢሲያ ሎሚ ዓርቢ ወርዶም ውዒሎም፤ናይ ጃፓን ኒከይ 0.01 ሚእታዊ ወሰኽ ኣመዝጊቡ ኣሎ።   ኢንቨስተራት ብሰንኪ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ቁጠባ ዓለም ብምህሳዩ ኣብ ስግኣት ኣብ ዝርከቡሉ ግዜ ፕሬዝዳንት ትራምፕ ስዑዲ ዓረብን ሩሲያን ፍሪያት ነዳዲ ክንክያ እየን ዝብል ሪኢቶ ብምሃቦም ነቲ ምውራድ ዕዳጋ ኣስተዋፅኦ ከምዝገበረ ይግለፅ ኣሎ።   ኣብ ኣውሮፓ ቀንዲ ዕዳጋታት ለንደን፣ፍራንክፈርትን ፓሪስን ቁፅሪ ብኮሮና ቫይረስ ዝተትሓዙ ሰባት ካብ ሓደ ሚሊዮን ንላዕሊ ድሕሪ ምድያቡ ቁሩብ ወሪዱ ኣሎ።   ትማሊ ሓሙስ ፅቡቕ ዝወዓለም ዕዳጋ US ዋጋ ሓደ በርሜል ነዳዲ ብምውሳኹን ቁፅሪ ስራሕ ዘይብሎም ሰባት ናይ ምንሃሩ ዜናን ምስተሰምዐ ሎማዕንቲ ዓርቢ ነገቲቭ ኮይኑ ኣሎ።እዚ ድማ ናይ US ዕዳጋታት ምድካሞም ዝሕብር እዩ።

ምርመራ ቫይረስ ኮረና ኣብ ክልል ትግራይ ንፈላማ ግዜ ተጀሚሩ

ምርመራ ቫይረስ ኮረና ካብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ወፃኢ ኣብ ክልል ትግራይ ንፈላማ ግዜ ተጀሚሩ:: ብኢንስቲትዩት ምርመር ጥዕና  ክልል  ትግራይ ዝተጀመረ ኮይኑ ኣብ መዓልቲ 270 ሰባት ክምርምር ዘኽእል እዩ ተባሂሉ:: ምርመራ ቫይረስ ኮረና ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ጥራይ ክካየድ ዝጸንሓ ኮይኑ: ካብ ሎሚ ጀሚሩ ድማ ኣብ ክልል ትግራይ ንምክያድ ዘኽእል ቅድመ ምድላዋት ከምዝተዛዘመ ዋና ዳይሬክተር ኢንስቲትዩት ምርምር ጥዕና ክልል ትግራይ ዶክተር ተወልደ ውብኣየሁ ንድምፂ ኣሜሪካ ገሊፆም:: ከይዲ ፈተነ እቲ ምርመራ ዕውት ብምኻኑ ምርምራ  ብዕሊ ንጅምር ዘለና ኢሎም:: 4 ሰብ ሞያ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ስልጠና ወሲዶም ከምዝመፁ ዝሓበሩ ዶክተር ተወልደ: ብዘሎ ግዚያዊ ዓቕሚ ኣብ መዓልቲ 270 ሰባት ምርመራ ቫይረስ ኮረና ክነካይድ ንኽእል ኢና ክብሉ ተዛሪቦም:: ምርመራ ዝካየደሎም ሰባት ብሓካይም ዝተመረፁን ብተወሳኺ ድማ ዝተጠርጠሩ ሰባት እዮም ዝበሉ ዶክተር ተወልደ: ሓካይም ካብ ዝተጠርጠረ ሰብ ናሙና ወሲዶም ዝልእኽዎ እዩ ኣብ ላብራቶሪ ኢንስቲትዩት ምርምር ጥዕና ትግራይ ዝምርመር ኢሎም:: ክምርመር እየ ብምባል ናብቲ ኢንስቲትዩት ሰብ ክመፅእ የብሉን ክብሉ ድማ ገሊፆም:: ብቐፃሊ ተወሳኺ ሰብ ሞያ ንምስልጣንን እቲ ምርመራ ንምስፋሕ ትልሚ ሒዝና ንሰርሕ ኣለና ክብሉ ዋና ዳይሬክተር ኢንስቲትዩት ምርምር ጥዕና ትግራይ ዶክተር ተወልደ ውብኣየሁ ሓቢሮም:: ኣብ ዝሓላፉ ሰሙናት ካብ ክልል ትግራይ 55 በቲ ቫይረስ ናይ ዝተጠርጠሩ ሰባት ናሙና ናብ ኣዲስ ኣበባ: ቅድም ኢሉ ድማ ናብ ደቡብ ኣፍሪካ ተላኢኾም ብምርመራ ካብቲ ቫይረስ ነፃ ምኻኖም ተረጋጊፁ እዩ:: ምክትል ምምሕዳር ክልል ትግራይ ዶ/ር ደብረፂዮን ገ/ሚካኤልን ላዕለዎት ሓለፍቲ ስራሕ እቲ ክልልን ትማሊ ምጅማር ምርመራ ኮረና ቫይረስ ኣብ ትግራይ ኣብቲ ኢንስቲቲዩት ተረኺቦም ተዓዚቦም እዮም። ዶ/ር ደብረፂዮን፤ ክሳብ ሕዚ ኣብ ክልል ትግራይ መመርመሪ ለበዳ ሕማም ቫይረስ ኮረና ብዘይ ምንባሩ ንህዝቢ ናብ ስግኣት ዘእተወ ከም ዝነበረ ገሊፆም:: ኣብ ትግራይ እቲ ምርምራ ብምስፋሕ እቲ ቫይረስ ኣብቲ ክልል ዘለዎ ደረጃ ንምፍላጥ ሓጋዚ እዩ ድማ ክብሉ ተዛሪቦም:: ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል::    

ኣብ መላእ ዓለም ቁጽሪ ብኮቪድ-19 ዝተትሓዙ ሰባት ሓደ ሚሊዮን ዝሞቱ ሓምሳ ሽሕ ምብጽሑ ተገሊጹ

ኣብ ዓለም በዝሒ ብኮሮናቫይረስ ዝተለኽፉ ሰባት  ናብ ሓደ ሚሊዮን ፣  ዝሞቱ ድማ ናብ ሓምሳ ሽሕ  ይፅጋዕ ኣብ ዘለሉ ኣብዚ ሕጂ እዋን ውድብ ጥዕና  ዓለም ስግኣቱ ይገልፅ ኣሎ። ኣብ መላእ ሃገር ሰባት ኣብ ገዛውቶም ተዓፂዮም ኮፍ ክብሉ ትእዛዝ ኣይህብን ዝበሉ  ፕረዚዳንት ትራምፕ ካብን ናብን ብኮሮናቫይረስ ዝተጠቕዑ ከባቢታት ዝግበር በረራ  ነፈርቲ ደው ክብል ግን ይሓስቡሉ ከምዘለው ገሊፆም። ኣብ ኣሜሪካ በዝሒ ብኮሮናቫይረስ ዝሞቱ ልዕሊ 5,100 ኣብ ዝበፅሐሉ ከንቲባ  ኣብ ኣሜሪካ ካልአይቲ ዝዓበየት ከተማ ሎሳንጀለስ ምስፍሕፋሕ ናይቲ ቫይረስ  ሰባት ንምዕጋት መሸፈኒ ኣንፍጫን ኣፍን /ማስክ/ ክገብሩ ፀዊዖም። ከንቲባ ኤሪክ ጋርሰቲ ኣብ ክንዲ ሰብ ሙያ ጥዕና ዝጥቀምዎ ማስክ ካብ ጨርቂ  ዝስርሕ ማስክ ክጥቀሙ ሓቲቶም። ሰበስልጣን ፈደራል ግን ዛጊት ህዝቢ ማስክ  ክገብር ምኽረ ሓሳብ ኣይሃቡን ዘለው። ጋርሰቲ ብምውሳኽ ማስክ ተኸደኑ ማለት ግን ካብ ገዛውቶም ክወፅኡ ምዕዳም ማለት እውን ኣይኮነን ኢሎም።ብዘይካ ከም ምዕዳግ መግቢ ንዝኣመሰሉ ኣዚዮም ኣገደስቲ ጉዳያት ሰባት ካብ ገዛውቶም ክወፁ የብሎምን ኢሎም።  ኣብ ዙሪያ ዓለም በዝሒ ብኮሮናቫይረስ ዝተትሓዙ ሓደ ሚሊዮን ክመልእ ተቐራሪቡ  ኣሎ። ዝሞቱ ኸአ ኣስታት 50,000 በፂሑ ኣሎ።  ዋና ዳይሬክተር ውድብ ጥዕና ዓለም ቴድሮስ ኣድሓኖም ገብረየሱስ ብቕፅበታዊ  ምዝርጋሕ ናይቲ ቫይረስ ዓሚቕ ሻቐሎቶም ገሊፆም።ካብ ገዝኦም ከይንቀሳቐሱ  ዝተኣዘዙ ድኻታትንንሽግር ዝተቓልዑን ሰባት ከጋጥሞም ዝኽእል ተወሳኺ ፀገም  ብምሕባር ማሕበራዊ ውሕስነት ህዝበን ከረጋግፃ ንዘይኽእላ ኣብ ምምዕባል ዝርከባ ሃገራት ሓገዝ ክግበርፀዊዖም።  ናይ ኣሜሪካ ማእኸል ምቁፅፃርን ምክልኻልን ሕማም/CDC/ ዝኾነ ይኹን ሰብ  ምልክት ከየርኣየ ኮሮናቫይረስ ክሽከም ከምዝኽእል ትማሊ ረቡዕ ኣጠንቂቑ። ኣብ ሲንጋፖር ብመሰረት ዝተኻየደ መፅናዕቲ 10%ሓደሽቲ በቲ ቫይረስ ዝተትሓዙ  ሰባት ናይ  ምሕማም ምልከት ዘየርኣዩ እዮም ኢሉ።እቲ መፅናዕቲ ማሕበራዊ  ምርሕሓቕ ኣገዳሲ ምኳኑ ዘርጋግፅ እዩ ኢሉ።   በቲ ቫይረስ ብምልካፎም ተወሺቦም ዝርከቡ ቀዳማይ ሚንስትር ብሪጣንያ  ቦሪስ ጆንሶን ብቪዲዮ ኣብዘሕለፉዎ መልእኽቲ ሃገሮም ነቲ ለበዳ ንምስዓር ሰፊሕ  ምርመራ ክተካይድ እያ ኢሎም ።  ብበዝሒ ሞት ኣዚያ ዝተጎድአትን ህይወት ልዕሊ 13,000 ዜጋታታ ዝስኣነትን ጣሊያን ዝርኣዩዎ ኣፋፍኖት ምውራድ በዝሒ ሓደሽቲ ዝተትሓዙ ሰባት ተስፋ ብምግባር  ሎሚ ሓሙስ እውን እቲ ኣብ ገዛ ኮፋ ናይ ምባል ትእዛዝ ኣናዊሖምዎ ኣለው።   ኣብ በልጅየም በዝሒ በቲ ቫይረስ ይትሓዙ ዘለው ወሲኹ ኣሎ።ዝተለኸፉ ልዕሊ  15,000 ዝሞቱ ድማ ልዕሊ 1,000።11.4 ሚሊዮን ህዝቢ ዘለዋ በልጅየም እቲ በዝሒ  ኣብ ዓለም ብበዝሒ ዝተትሓዙን ዝሞቱን ኣብ ቅድሚት ካብ  ዝተስርዓ 10  ሃገራት  ዓለም ሓንቲ ኮይና ኣላ።  ሜክሲኮ ዜጋታት ካብ ካልኦት ሃገራት ብፍላይ ድማ ካብ ኣሜሪካ ናብ ሜክሲኮ  ከይጉዓዙ ምዒዳ ኣላ።  እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ፕረዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ ትማሊ ረቡዕ ኣብ ዝሃቡዎ  ጋዜጣዊ መግለፂ ኣብ መላእ ሃገር ሰባት ኣብ ገዛውቶም ተዓፂዮም ኮፍ ክብሉ ትእዛዝ ኣይህብን ክብሉ ገሊፆም።ካብን ናብን ብኮሮናቫይረስ ዝተጠቕዑ ከባቢታት ዝግበር  በረራ ነፈርቲ ደው ክብል ግን ይሓስቡሉ ከምዘለው ሓቢሮም።   መንግስቲ ኣሜሪካዋላ እውን ንትእዛዝ ማሕበራዊ ምርሕሓቕ ብምትግባር ክሳብ  ርብዒ ሚሊዮን ኣሜሪካዊያን ብኮቪድ-19ህይወቶም ክስእኑ ይኽእሉ እዮም ክብል  የጠንቅቕ ኣሎ። ኣብ ኣሜሪካ በዝሒ በቲ ቫይረስ ዝተትሓዙ ልዕሊ 215,000 ዝሞቱ  ድማ ልዕሊ 1,300 ኣብ ከተማ ኒው ዮርክ እዮም።  ኣማሓዳር ክፍለ ግዝኣት ኒው ዮርክ ኣንድሪው ኩዎም ሰባት ኣብ ከተማ ኒው ዮርክ  ንዝተቐመጠ ትእዛዝ ማሕበራዊ ምፍንታት ዕሽሽ ምባሎም ጓህዮም ገሊፆም ኣለው።ሰባት ማዕረ ክንደይ    ዘይግድሾም፣ ዘይሓላፍነታዊ፣ስሱስዓት ምዃኖም ዘሕዝን እዩ ክብሉ ምረቶም ገሊፆም።  ኣብ ናይ ትማሊ ረቡዕ ጋዜጣዊ መግለፂ ፕረዚዳንት ትራምፕ ምዝውዋር ሓሽሽ ደው ንምባል ሰራዊት ኣሜሪካ ዘካይዶ ዘሎ ሓለዋ ኣብሪሆም። ኣብ ምብራቓዊ ፓሲፊክን ባሕሪ ካሪቢያንን ሓይሊ ባሕሪን ሓለወቲ ወሰንን ብመራኽብን ነፈርትን እናተሓገዙ ዘካይዱዎ ዘለው ፃዕርታት ገሊፆም።   ነጋዶን ኣዛወርትን ሓሽሽ ንለበዳ ኮሮናቫይረስ ከም ኣጋጣሚ ንምጥቃም ይፍትኑ  ኣለው፤ክንፈቕደሎም ግን  የብልናን ኢሎም።  ትራምፕ ቅድም ክብል እቲ ቫይረስ በብእዋኑ ዝመፅእ ስሩዕ ኢንፍልዌንዛ እዩ ክብል  ይግልፁዎ እንተነበሩ እውን ትማሊ ረቡዕ ግን ሓደግኡ ዝለዓለ እዩ ኢሎምዎ።  ብኻሊእ ዜና ብሰንኪ ኮቪድ-19 ካብ ዝወረደ ቁጠባዊ ማህሰይቲ ብቕልጡፍ ክትወፅእ ተስፋ ገይራ ዝነበረት ቻይና ካብ ሃገት ምዕራብ ቀሪቦም ዝነበሩ ናይ ኣቑሑት  ምዕዳግ ትእዛዛት ብምስራዞም ኣብ ሸቕሊ ኣልቦነት ዓብይ ተፅዕኖ ተፈጢሩ ኣሎ።  ኣብ ቀረባ ብዙሓት ሰባት ስርሖም ክስእኑ ይኽእሉ እዮም ይብሉ ተንተንቲ።ሒደት  ዕድላት ስራሕ፣ኣስታት ትሽዓተ ሚሊዮን ሓደሽቲ ተመረቕቲ ዩኒቨርስቲ ኣብ ዝቕፅል  ክረምቲ ናብ ዕዳጋ ስራሕ ቻይና ምስ ምእታዎም እቲ ፀገም ከቢድ ይገብሮ ይብሉ።  ናይ ወፃኢ ዓደግቲ ናይ መጥባሕቲ ማስክታት ንምግዛእ እዮም ዝእዝዙ ዘለው። ኣብ ቻይና ብስንኪ እቲ ለበዳ ብዙሓት ትካላት ንግዲ ተዓፅዮም ይርከቡ።  ሰራሕተኛታት ኣቑሖትም ናብ ኣውሮጳን ኣሜሪካን ይልእኹ ናይ ዝነበሩ ገሊኦም  ኩባኒያታት ክሳብ ዝፅውዑ ንሽዱሽተ ኣዋርሕ ኣብ ገዛውቶም ክፀንሑ ተኣዚዞም  ኣለው። ድምጺ ኣሜሪካ ርእይቶ ናይዞም ኩባኒያታት ንምርካብ ዝገበሮ  ፃዕሪ ኣይሰለጠን።  ኣብ ቻይና ኣብ ዝቕፅል በዝሒ ካብ ስርሖም ዝቦኹሩን ሰራሕ ዘይብሎምን  ከምዝውስኽ ተንተንቲ ይትንብዩ ኣለው።   

ፈደራል ዓቃቢ ሕጊ ኢትዮጵያ ተወሰኽቲ 1,559 እሱራት ብይቕረታ ከምዝፍትሑ ኣፍሊጡ

ፈደራል ዓቃቢ ሕጊ ኢትዮጵያ ተወሰኽቲ 1,559 እሱራት ብይቕረታ ከምዝፍትሑ ሎሚ ኣፍሊጡ። ቫይረስ ኮሮና ኣብ ኣብያተ-ማእሰርቲ ንኸይላባዕ እቲ ስጉምቲ ከም ዝተወስደ ጠቕላሊ ፈደራል ዓቃቢ ሕጊ ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ`ሎ። ጠቕላሊ ዓቃቢ ሕጊ ኣቶ ዝናቡ ተኑ ኣብ ቀጻሊ`ውን ኩነታት እናተራእየ መንግስቲ ዝውስኖም ተግባራት ክፍጸሙ`ዮም ኢሉ ። ቅድሚ ሎሚ`ውን ቫይረስ ኮሮና ኣብ ኣብያተ-ማእሰርቲ ከይላባዕ ንምክልኻል ልዕሊ ኣርባዕተ ሺሕ እሱራት ተፈቲሖም’ዮም።

ፕረ.ፊሊፒንስ ፖሊስ ንመምርሒ ቫይረስ ኮሮና ዝተሓሰ ተኹሶም ክቐትሉ ኣዚዙ

ፕረዚደንት ፊሊፕኒስ  ንመምርሒ ምክልኻል ቫይረስ ኮሮና ዝጠሓሰ ተኩስኩም ቅተልዎ ክብል- ንፖሊስ`ታ ሃገር ኣዚዙ። ፕረ. ሮድሪጎ  ዱተርተ ትማሊ ብተለቪዥን`ታ  ኣብ ዝሃብዎ መምርሒ፥ ኣብ ናይ ማኒላ ሰፈር ድኻታት ቀረባት መግቢ ውሑዱና ኢሎም ሰልፊ ድሕሪ ምውጽኦም`ዩ። ንሱ ነቶም ፖሊስ ኣብ ዝሃቦ መምርሒ፥ እቶም ተሰልፍቲ ምስማዕ ኣብዮም ንህይወትኩም ኣብ ሓደጋ ዘእትውኹም እንተኾኖም- በልዎም ቅተልዎም ኢልዎም። ዱተርተ ቅድሚ ሎሚ`ውን ንኣዘዋወርቲ ሓሺሽን ዕጸ-ፋርስን ብዘይ ምሕረት ስጉምቲ ሞት ብምውሳድ ክኹነን ጸኒሑ`ዩ። ኣብ ፊሊፕኒስ ዛጊት 96  ሰባት ብቫይረስ ኮሮና ሞይቶም ኣለው።

ቁጽሪ ሽቕለት ኣልቦነት ኣሜሪካ ዝውስኸሉ እዋን ዕዳጋታት ኣክስዮን ዓለም ምውሳኹ ተገሊጹ

ዕዳጋት ኣክስዮን ሎሚ ሓሙስ ናይ ምውሳኽ ምልክታት`ዩ ከርኢ ውዒሉ’ ሎ-ኣብ እስያ ዝተሓዋወሰ`ዩ ኔሩ-ኣብ ኣመሪካን ኤውሮጳን ግን መኽሰብ ኣመዝጊቡ’ሎ።እዚ ዝኸውን ዘሎ ኣውፈርቲ ንቁጽሪ ሸቕሊ-ኣልቦነት ኣብ ኣመሪካ ክሰምዑ ኣብ ዝጽበይኑ ዘለዉ-እዋን`ዩ- እዚ ኣብ ታሪኽ ኣመሪካ ዝበዝሐ ቁጽሪ ሸቕሊ-ኣልቦነት ዝተራእየሉ ጊዜ’ዩ። ኣብ እስያ፥ ናይ ጃፓን ኣክስዮን ኒከይ ብ1.3% ክጎድል ከሎ ናይ ኣውስትራልያ S & P /ASX ብዳርጋ 2% ጎዲሉ ውዒሉ። በኣንጻሩ ኣብ ኤውሮጳ፥ ናይ ብሪጣንያ FTSE ፥ ናይ ፓሪስ CAC-40 ናይ ጀርመን DAX ኣክስዮናት ወሲኹ ውዒሉ። ከምኡ`ውን ናይ ኣመሪካ ዕዳጋታት ኣክስዮን ሎሚ ሓሙስ ዛጊት ብዘሎ ዕዳጋ ናይ 2% መኽሰብ ኣርእዩ`ሎ። ሸቕሊ ኣልቦነት ኣመሪካ ሎሚ ናብ 3.3 ሚልየን ክብ ከምዝብል ፋይናንሳዊ ተንተንቲ ይሕብሩ`ለዉ።

ኣብ ኣርባዕተ ከተማታት ክልል ኣምሓራ ናይ ህዝብ መካይን ምንቅስቃሳት ተአጊዱ

ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ኣምሓራ ኮማንድ ፖስት ምክልኻል ኮሮናቫይረስ ንከተማ ባህርዳር ሓዊሱ ኣብ ልዕሊ ኣርባዕተ ከተማታት  ን14 መዓልታት ዝጸንሕ ንዝኾነ ይኹን ናይ  ህዝብን መካይንን ምንቅስቓሳት ኣጊዱ።  እገዳ ዝተነብረለን ከተማታት ባህርዳር: ኣዲስ ቅዳም: ቲሊሊን እንጂባራን እየን። ዞባ ደቡብ ወሎ እውን ኮሮናቫይረስ ንምክልኻልን እንተአጋጢሙ ድማ ዝተዋደደ  ሕክምና ንምሃብን የኽእል እዩ ዝበሎም ሸሞንተ ነጥብታት ዝሓዘ ውሳነ ሎሚ ረቡዕ  ምሕላፉ ዝበፅሐና ዜና ሓቢሩ።  እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ክልላዊ መንግስቲ ኣምሓራ ንምግፋሕ ኮሮናቫይረስ  ንምክልኻል ንልዕሊ 7,000  እሱራት ከምዝፈትሐ ተፈሊጡ።  ብኻልእ ዜና ምምሕዳር ከተማ ድሬዳዋ ብኮሮናቫይረስ ዝተታሓዘ ነባሪ እታ        ከተማ ምስ ብዓልቲ ቤቱ ተወሺቡ ናይ ሕክምና ክትትል ይግበረሉ ከምዘሎ             ኣፍሊጡ።እቲ ውልቀሰብን ካልኦት ብብዝሒ ዝነብረሉን ከባቢታት ፅባሕ ሓሙስ ናይ ፀረ ታህዋሲያን መድሓኒ ከምዝንጸግ ተፈሊጡ ኣሎ።        

ብቫይረስ ኮሮና ኣዝያ ዝተጠቕዓት ከተማ በርጋሞ ኢጣልያ ምምሕያሽ ከምዝተራእየ ተገሊጹ

ኣብ ጣሊያን ብኮሮናቫይረስ ኣዚያ ኣብ ዝተጠቕዐትን ማእኸል ናይቲ ለበዳን ኣብ  ዝኾነትን ከተማ በርጋሞ እቲ ሕማም ናይ ምህዳእ ምልክታት የርኢ ከምዘሎ        ተፈሊጡ። እቲ ቫይረስ በዚ ቕፅበት ከመይ ከምዝተዘርግሓ ተዓዘብቲ ዝተረዱዎ  ይመስሉ።  ሓላፊ ማሕበር ሓኻይም ከተማ በርጋሞ ጉዶ ማሪኖኒ ኣብ ጥሪ ኒሞኒያ ከም      ኖቪል ኮሮናቫይረስ ኣፍልጦ ብዘይምርካቡ ሓካይም እኹል መከላኸልን ጥንቃቐን  ኣይገብሩን ነይሮም ይብሉ።ካብ ምንቅስቓስ ዕፁዋት ክኾኑ ዝግብኦም ከባቢታት ስለዘይተገብሩ እቲ ቫይረስ ዝርጋሕ ክኢሉ ይብሉ። ማሪኖኒ ወሲኾምንሓካይም ምምርማር ዝተጀመረ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ምዃኑን ሎሚ እውንብዙሓት ሓካይም ግቡእ መከላኸሊ ከምዘይብሎምን        ይዛረቡ ።ትኽክለኛ ቁፅሪ ናይ ዝሞቱን ዝተለኸፉን ካብቲ ብወግዒ ይግለፅ ዘሎ ንላዕሊ እዩ ይብሉ ዶክተር ማሪኖኒ ምኽንያቱ ድማ እቲ ዝገለፅ ዘሎ ኣብ ሆስፒታል  ዝሞተን ዝተመርመረን ስለዝኾነ ከይተመርመረ በብገዝኡን ኣብ ናይ ዓበይቲ መከናኸኒ ትካላትን ዝሞቱ ስለዘይሃውስ እዩ ኢሎም።  ኣብ በርጋሞ ኣስታት ሽድሽተ ሽሕ ዓበይቲ ወይ ብዕድመ ዝደፍኡ ሰባት ኣለው ካብኦም ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ ጥራሕ ሽዱሽተ ሚእቲ ሰብ ዕድመ ምሟቶም ማሪኖኒ  ሓቢሮም።  ምልክታት ምውራድ ቁፅሪ ሓደሽቲ ዝልከፉ ብዝወረደ መጠን ቀስ እናበለ ናብ ስሩዕ ህይወት ምምላስ ኣገዳሲ እዩ ኢሎም።በቲ ቫይረስ ዝተለኸፉ ወይ ዝተወሸቡ ግን  ብዝግባእ ምምርማር እናረጋገፅካ ኢሎም።  ማሪኖኒ ብምውሳኽ እቲ ህፁፅ ኩነታት ግን ኣብ ጣሊያን ንኣዋርሕ ክቕፀል እዩ  ክብሉ ተንቢዮም ኣለው ።ነቲ ቫይረስ ምጥፋእ ኣብ ናይ ሰባት ባህሪያትን ናይ   ምምርማር ፃዕሪታትን ዝተመስረተ እዩ ኢሎም ። እቲ ሓቂ ግን ኢሎም ንሶም ክታበት እንተድኣ ተረኺቡ ጥራሕ እዩ እቲ ፀገም     መሊኡ ክጠፍእ ዝኽእል ኢሎም። 

ኣሜሪካ ብቁጽሪ ብቫይረስ ኮሮና ዝታሕዙ ሰባት ብቐዳምነት ትስራዕ

ሰበስልጣን ኣመሪካ፥ ካብ 100 ሺሕ ክሳብ 240 ሺሕ ዝበጽሑ ሰባት ብኮሮናቫይረስ ክሞቱ ከምዝኽእሉ ብምጥንቃቕ፥ ንምንካዩ ማሕበራዊ ምፍንታት ክትግበር ይጸቕጥሉ ኣለዉ። ኣብዚ እዋን`ዚ ቀንዲ ዓውደ-ውግእ`ቲ ቫይረስ ኮይነን ዘለዋ ሃገራት ፥ ኣመሪካ፡ ጣልያንን ስጳኛን`የን- ጀርመን ድማ ሎሚ 5,500 ሓደሽቲ በቲ ቫይረስ ዝተለኽፉ ሰባት  ድሕሪ ምምዝጋባ ንቻይና ክትሓልፋ ትቀራረብ ኣላ። ዶ/ር ኣንቶኒ ፋውቺ፥ ዳይሬክተር ተላገብቲ ሕማማት ኣመሪካ፥ እቲ ቁጽሪ ክንድኡ ንኸይድይብ ተስፋ እገብር ግን ሰባት  ንኸምኡ ዓይነት ክውንነት ክቕረቡ ኣለዎም ኢሉ። " ሰባት ይሳቐዩ ኣለዉ ሰባት ይሞቱ ኣለዉ፥ ኣብ ማሕበራዊን ኤኮኖሚያውን ህይወትና ዓቢይ ተጽዕኖ ፈጢሩልና`ሎ” ድሕሪ ምባል ፥ ኣብዘን ዝቕጽላ 30 መዓልታት ብኹሉ ሓይሊና ነቲ ዝርግሐ ቫይረስ ንምክልኻል ብጻዕቂ ክንሰርሕ ጥራሕ`ዩ ዝግባኣና ኢሉ`ሎ። ፕረዚደንት ትራምፕ ኣብ ናይ ትማሊ ጋዜጣዊ መግለጺኡ፥ ሃገርና ቅድሚ ሎሚ ተፈቲናቶ ኣብ ዘይትፈልጥ ሃገራዊ ፈተና ተሸሚማ ትርከብ ኣላ ኢሉ።  ሰበ-ስልጣን ጥዕና  ኣመሪካ እቲ ላዕላዋይ ጥርዚ`ቲ ሕማም ኣብ ዝቕጽላ ክልተ ወይ ሰለስተ ሰሙናት ከምዝኸውን ይገልጹ`ለዉ ። ዶ/ር ፋውቺ፥ እቲ ናይ 100 ሺሕን ልዕሊኡን ክኸውን ይኽእል`ዩ ዝበልናዮ ቑጽሪ ሞት፥  ብኣግኡ ንእምቶ`ዩ`ምበር ዘይተርፍ`ዩ ኢልና ክንወስዶ የብልናን ኢሉ። ኣወሃሃዲት ሓይሊ ዕማም ምክልኻል ኮሮናቫይረስ ዋይት ሃዋስ ዶ/ር ዲቦራ ብርክስ ብወገና፥ማሕበራዊ ኣካይዳና ምቕያር`ምበር እቲ ሓማም ተላገብ ርጉጽ መድሃኒት ወይ መሕወዪ የብሉን ኢላ። ኣብ ኣመሪካ ዛጊት ኮሮናቫይረስ ዝተረኽቦም፥ ልዕሊ 187 ሺሕ በጺሖም ኣለዉ- ካብኦም ዝሓውዩን ዝሞቱን ኣለዉ። ዝሞቱ ናብ 4,000 ገጾም ይጽግዑ ኣለዉ። ካብ`ቶም ኣብ ቻይና ዝሞቱ ዝለዓሉ ኮይኖም ኣለው። ከምኡ`ውን ካብቶም ኣብ ሽበራዊ መጥቃዕቲ መስከረም 11 2001 ዝሞቱ ዛይዶም። ሓደ ርብዒ ናቶም ከኣ ኣብ ኒው ዮርክ`ዮም። ኣመሓዳሪ ግዝኣት ኒው ዮርክ አንድሩ ኮሞ፥ ንሆስፒታላት ዝኸውን እኹል መሳርሕታት ሕክምና ከምዘድሊ`ዩ ዝጣራዕ ዘሎ፥ ካብ ቻይና ንሓንቲ ብዋጋ 25 ሺሕ ዶላር 17 ሺሕ ቨንቲለይተራት ማለት  ኦክስጂን መተንፈሲ መሳርሕታት ከምዝኣዘዘ`ውን ኣፍሊጡ`ሎ- ። ፕረ.ትራምፕ ድማ ኣብ ዝተፈላለያ ግዝእታት ከጋጥም ንዝኽእል ብዝሒ ተጠቃሚ ዘገልግል፡ 10 ሺሕ ኣብ መኽዘን ክንሕዞ ኣለና ኢሉ ከምዝሓዞ ኣፍሊጡ`ሎ። ፕረዚደንት ትራምፕ ብኻልእ ወገን ኣብ ናይ ትማሊ መግለጺኡ ኣብ`ዚ እዋን`ዚ ሰባት ናብ ስራሕ ወይ ናብ ትምሕርቲ  እንተተመሊሶም ዝኸፍአ ኩነታት ከጋጥም ከምዝኽእልን ብሚሊዮን ዝቑጸር ህዝቢ ክመውት ከም ዝኽእልን ኣፈራሪሑ`ሎ። ብኻልእ ወገን ኣብ ዙርያ ዓለም ዘለዋ ሃገራት፥ንዝርግሐ`ቲ ቫይረስ ንምግታእ  ከተማታተንን ዞባታተንን ምዕጻው ቀጺለን ኣለዋ- ። ካብ መንጎ ዳሕረዎት ሓንቲ ቬትናም ኮይና`ላ።  ኒውዚላንድ ድማ ቁጽሪ ብኮሮናቫይረስ ዝተተሕዝዋ ናብ 708 ድሕሪ ምድያቦም ኩሉ ኣብያተ ጽሕፈታት፥ ኣብያተ ትምህርትን ኣብያተ መግብን ከምዝዕጾ ጌራ`ላ። ኣብ ደቡብ ኮርያ ዝካየድ ጃምላዊ መርመራታት ፥ንምድያብ ቁጽሪ ምትሕልላፍ፥ ናብ ጎልጎል እንተውረዶ`ኳ ፥ሎሚ ረቡዕ ፥101 ሓደሽቲ ግዳያት ተረኺቦም ኣለዉ። ነቲ ለበዳ ዝመርሐት ቻይና ሎሚ ተስፋ ረኺባ ኣብ ገሊኡ`ውን እቲ ምዕጻው ቀስ እናበለት ክተፍኩሶ ጀሚራ`ላ። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፥ ዋና-ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶንዮ ጉተረዝ፥ ኣብ ዓለም ዘሎ ግጭታት በዚ ምኽንያት ለበዳ ጠጠው ክብል ንኹሎም ወገናት ዘቕረቦ ምሕጽንታ መሰረት ብምግባር ባይቶ ጸጥታ ትማሊ ሰሉስ ተቐናቐንቲ ኣፍጋኒስታን ምቁራጽ ተኹሲ ክእውጁ ኣተሓሳሲብዎም ኣሎ።

ገለ ሃገራት ኣብ መዓልቲ ሓሶት ብዛዕባ ኮሮናቫይረስ ዘላግጹ ውልቀሰባት ክሳብ ማእሰርቲ ዝበጽሕ መቕጻዕቲ ከምዘሕልፉ ሓቢረን

ታይላንድን ህንዲን ዝርከብወን ገለ ሃገራት  ብዛዕባ ኮሮና ቫይረስ ዝዝርግሑ ናይ ሓሶት ሓበሬታታትን ሓደጋታትን ንምጉዳል ኣብቲ ሎሚ ዝዝከር መዓልቲ ሓሶት ብዛዕባ’ቲ ቫይረስ ኣብ ዘላግጹ ውልቀሰባት ክሳብ ማእሰርቲ ዝበጽሕ መቕጻዕቲ ከምዘሕልፋ ኣፍሊጠን ኣለዋ። ዝዓበየ ናይ ቴክኖሎጂ ትካል ጎግል’ውን ሎሚ ዓመት ንመዓልቲ ሓሶት ዝምልከት ላግጺ ኮነ ዋዛ ከምዘየውጽእ ሓቢሩ’ሎ። ታይላንድ ኣብዚ መዓልቲ ሓሶት ብዛዕባ’ቲ ቫይረስ ዘላግጹ ሰባት ክሳብ ናይ ሓሙሽተ ዓመት ማእሰርቲ መቕጻዕቲ ከምዝፍረዱ መንግስቲ’ታ ሃገር ኣብ      ዘውጽኦ ናይ ትዊተር መልእኽቲ ኣፍሊጡ’ሎ። ፕረዚደንት’ታ ሃገር  ጺ ኢንግ ወን ምስዚ መዓልቲ ሓሶት ብዝተአሳሰር ብዛዕባ’ቲ ቫይረስ ናይ ሓሶት ሓበሬታ ዝዝርግሑ ውልቀሰባት  ናይ ሰለስተ ዓመት ማእሰርቲ ወይ $99,200ዶላር ናይ ገንዘብ መቕጻዕቲ ከምዝፍረዱ ሓቢሮም ኣለው። ህንዲን ጀርመን’ውን ኣብዚ ሰባት ኣብ ቴክኖሎጂ ዝያዳ ዝውከልሉ እዋን ለበዳ ኮሮና ቫይረስ ዜጋታተን ብዛዕባ’ቲ ሕማም ላግጺን ዋዛን ኣብ መርበብ ሓበሬታት ካብ ምዝርጋሕ ክቑጠቡ ን ኣተሓሳሲበን ኣለዋ።  

ስዑዲ ዓረብ ምእመናን ንምብጻሕ ሕጃ ዘካይድዎ ምድላው ከናውሕዎ ሓቲታ

ስዑዲ ዓረብ ኣመንቲ እስልምና ናብ ሕጃ ንምብጻሕ ዘካይድዎ ምድላዋት ብሰንኪ ዝርግሓ ኮሮና ቫይረስ ንግዚኡ ንከናውሕዎ ሓቲታ። ስዑዲ ዓረብ ኣብ መጀመርያ’ዚ ወርሒ ነቲ ምሉእ ዓመት ዝካየድ ምብጻሕ ‘ኡምራ’  ዝርግሓ ኮሮና ቫይረስ ንምክልካል ደው ምባላ ይዝከር። ሰበ ስልጣን ስዑዲ ብዛዕባ’ቲ ኣብ ወርሒ ሓምለ ዝካየድ ምብጻሕ ሕጃ’ዚ ዓመት ዝምልከት  ውሳነ ገና ኣየሕለፉን። ምብጻሕ ሒጃ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ጥራይ ካብ መላእ ዓለም ዝተአኻከቡ ኣስታት 2.5 ሚልዮን ሰባት  ዝተአኻከቡ ክኾኑ ከለው ሓደ ካብ ቀንዲ ምንጪ አታዊ ስዑዲ ዓረብ’ውን’ዩ። ስዑዲ ከም አካል ዝርግሓ ኮሮና ቫይረስ ንምክልካል ተኻይዶ ዘላ ጻዕርታት ብዘይካ ኣብ ክልተ ዓበይቲ መሳጊድ ኣብተን ካልኦት መሳጊድ ጸሎትን ምትእኽኻብን ምእጋዳ ይፍለጥ። ኣብዚ ሕጂ እዋን ስዑዲ ብኮሮና ቫይረስ ዝተታሕዙ 1,563 ሰባትን ድማ በቲ ሕማም ዝሞቱ  10 ስባት መዝጊባ’ላ።

ቃለ መጠይቕ ምስ ካብ ኮሮና ቫይረስ ዝሓወየ ኤርትራዊ ኣሜሪካዊ( 2ይ ክፋል)

ኣብ ሆስፒታል ዩኒቨርሲቲ ዋሺንግቶን ሲያትል ከም ተሓጋጋዚ ኣለይቲ ሕሙማት ኮይኑ ዝሰርሕ ኤርትራዊ ዳዊት እዮብ፡ ብኮሮናቫይረስ ተታሒዙ ኣብ ምሕዋይ ከምዝርከብ ትማሊ ኣብ ዘመሓላለፍናዮ መደብ ሓቢርና ኔርና። ምስ ዳዊት ዝተኻየደ ዕላል ካልኣይ ክፋል ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።  

መጠንቀቕታ ውድብ ጥዕና ዓለምን ንምውሳኽ ቁጽሪ ብኮሮናቫይረስ ዝተለኽፉን ዝሞቱን 

ውድብ ጥዕና ዓለም ኣብ ቻይናን ደቡብ ኮርያን ኣወንታዊ ምምሕያሻት እንተተርኣየ  እውን ሓደጋ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ሕጂ እውን ዝለዓለ እዩ ክብል ኣጠንቂቑ።ኣብ    ዓለም በዝሒ ብኮሮናቫይረስ ዝተለኸፉ ልዕሊ 801,000 ዝሞቱ ድማ ኣስታት 39,000  በፂሑ ኣሎ። ምስፍሕፋሕ ናይቲ ለበዳ ገዲዱ ኣብዝቐፀለላ ኣሜሪካ ሓደ ሚሊዮን  ሰባት ከምዝተመርመሩ ፕረዚደንት ትራምፕ ገሊፆም።  ኣብ ውድብ ጥዕና ዓለም ዞባዊ ዳይረክተር ምዕራባዊ ፓስፊክ ዶክተር ታከሺ ካሳይ  ሎሚ ሰሉስ ኣብ ዝተውሃበ ጋዜጣዊ መግለፂ’’ነዊሕ ዝጽንሕ ኲናት እዩ፤ነፍሲ ወከፍ ሃገር ንኩነታተን ብዝጥዕም ግብረ መልሲ ምሃበን ክቕፅላ ኣለወን’’ ኢሎም።     ቻይና ሎሚ ሰሉስ ሓደ ዝሞተ ሰብን 48 ሓደሽቲ ዝተለኽፉን መዝጊባ ኣላ። ደቡብ ኮሪያ ብወገና 125 ሓደሽቲ ብኮሮናቫይረስ ዝተለኽፉ መዝጊባ ኣላ። ካሳይ ምስ ምምፃእ እዋን ሙቐት ተኣሳሲሩ ዋዒ እንተወሲኹ ምስፍሕፋሕ ናይቲ  ቫይረስ ክሃድእ እዩ ኢሎም  ተስፋ ዝገበርሉ ውድብ ጥዕና ዓለም ነዚ ዘረጋግፅ መርትዖ የሎን ይብሉ። ንሶም ብምውሳኽ እቲ ለበዳ ክሳብ መዓስ ከምዝጸንሕ እውን ምፍላጥ ኣይክኣልን  ኢሎም።  ‘’እዚ ኲናት እዚ ነዊሕ ዝጸንሕ ኲናት እዩ።"   ንውድብ ጥዕና ዓለም ዘማኽሩ ክኢላ ተመሓላለፍቲ ሕማማት ማቲው ግሪፊዝ  ብወገኖም ኣብ ድኻ ሃገራት እቲ ለበዳ ክጋፋሕ ዝለዓለ ተኽእሎ ስለዘለዎ ሻቐለቶም  ገሊፆም።  ፈፃሚ ዳይረክተር ህፁፅ ፕሮግራም ውድብ ጥዕና ዓለም ማይክል ሪያን በቲ ለበዳ  ብዝኸፍአ ናይ ዝተጎድኣ ሰበስልጣን ጣሊያንን ስፔይንን ሓዊሱ ኩነታት ኣብ ቀረባ  ክሃድእ ተስፋ ኣለዎም ኢሎም።እንተኾነ መንግስታት ስጉምትታት እንተድኣ  ዘይወሲዶም እቲ ቫይረስ ብባዕሉ ጠጠው ኣይብልን እዩ ኢሎም ።  ስፔን ትማሊ ሶኑይ ካብ ኩሉ ዝዓበየ ኣሃዝ 849 ሞት መዝጊባ ኣላ።  ሪያን ሰራሕተኛታት ጥዕና ናይ መከላኸሊ ማስክ ሕፅረት የጋጥሞም ከምዘሎ  ብምግላፅ ጥዕንኦም ውሑሳት ዝኾኑ ሰባት ማስክ ክሽፈኑ ከምዘይብሎም ውድብ  ጥዕና ዓለም ይመክር ክብሉ ሓቢሮም።  እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ትማሊ ሶኑይ ኣብ ዋይት ሃውስ ጋዜጣዊ መግለፂ ዝሃቡ ናይ ኣሜሪካ ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ንሓደ ወርሒ ክናዋሕ ዘውፅእዎ  መምርሒ ማሕበራዊ ምርሕሓቕ ንህይወት ሓደ ሚሊዮን ኣሜሪካዊያን ከድሕን  ይኽእል እዩ ኢሎም።  ላዕለዎት ሰበስልጣን ጥዕና ኣሜሪካ እቶም ይወፁ ዘለው ስጉምትታት ብጥብቂ  ዋላ ተፈፂሞም እውን በዝሒ ብኮቪድ19 ዝሞቱ ኣሜሪካዊያን ካብ 100,000 ክሳብ  200,000 ክበፅሕ ይኽእል እዩ ክብሉ የጠንቑ ኣለው።  ናይ ዋይት ሃውስ ግብረ ሓይሊ ኮሮናቫይረስ መዓልታዊ ኣብዝህቦ ጋዜጣዊ መግለፂ  ፕረዚደንት ትራምፕ  ትማሊ ንሪፖርተራት ከምዝገለፁዎ ኣብ መላእ እታ ሃገር ሓደ  ሚሊዮን ሰባት ምርመራ ኮሮናቫይረስ ተገይሩሎም ኣሎ ኢሎም።  ኣሜሪካ ብበዝሒ ኮሮናቫይረስ ዝተለኽፉ ካብ ዓለም ቀዳመይቲ ኮይና ኣላ። ምትሓዞም ዝተፈልጡ ኣስታት 165,000 ዝሞቱ ድማ ልዕሊ 3,100 በፂሖም ኣለው። ትማሊ ሶኑይ ጥራሕ ክብረ ወሰን ዝሰበረ 486  ተመዝጊቦም ኣለው።  ኣመሓደርቲ ክፍለ ግዝኣታት ኣሜሪካ በቲ ቫይረስ ብፅኑዕ ንዝሓመሙ ዘድሊ ሓጋዚ  መተንፈሲ ማሽንቨንቲሌተር/ ሕፅረት ከምዘለዎምን ሆስፒታላት ኣብ ዝቕፅሉ  ሰሙናት ከቢድ ፀገማት ከጋጥሞም ከምዝኽእልን የጠንቅቑ ኣለው።  ልዕሊ 900 ሰባት ናይ ዝሞቱዋ ክፍለ ግዝኣት ኒውዮርክ ኣማሓዳሪ ኣንድሪው ኩሞ  ኣብ ከባቢኦም ለበዳ ኮሮናቫይረስ ዘይብሎም ዶክተራትን ነርስታትን ናብ ኒው ዮርክ  ተጓዒዞም ክሕግዙ ፀዊዖም ኣለው። ፕረዚደንት ትራምፕ  እንተወሓደ 10 ኩባኒያትታ ሓጋዚ መተንፈሲ/ቨንቲሌተር/ ኣብ  ምስራሕ ይርከባ ኣለዋ ኢሎም።  ኣሜሪካ100 ሚሊዮን ዶላር ዘውፅእ ናውቲ መከላኸሊ ብኮቪድ-19 በከቢድ ናብ  ዝተወቅቕዐት ጣሊያን ከም እትልእኽ ትራምፕ ኣፍሊጦም ኣለው።     

ሚንስትሪ ጥዕና ኤርትራ ናይ መግብን መስተን ኣገልግሎት ዝህባ ትካላት ክዕጸዋ ኣዚዙ

ምልባዕ ኮሮና ቫይረስ ንምቁጽጻርን ንምንካይን፡ብዙሓት ሰባት ዝእንግዳ ናይ መግብን መስተን ትካላት፡ኢንተርነት ካፈታት፡ኣብያተ ፍርድን ዝኣመሰላ ትካላት ካብ ሎሚ ጀሚሮም ክልተ ሰሙናት ክዕጸዋ ከምዝተወሰነ ሚንስትሪ ጥዕና ኤርትራ ኣፍሊጡ። ካብዚ ብተወሳኺ ኣብዘን ዝሓለፋ 10 መዓልታት ቁጽሪ ብቫይረስ ኮሮና ዝተታሕዙ ሰባት ናብ 15 ክብ ከምዝበለ ሚንስትሪ ጥዕና ኤርትራ ኣፍሊጡ’ሎ። ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል ።  

ኣብ ቁጠባዊ ቅልውላው ትርከብ ዚምባብወ ን21 መዓልታት ሃገርለኸ ምዕጻው ኣዊጃ

ሃገራት ኣፍሪቃ ንዝርግሐ ኮሮናቫይረስ ንምክልኻል ተወሰኽቲ ስጉምትታት ምውሳደን ቀጺለን ኣለዋ። ዚምባብወ ኣንጻር ኮሮናቫይረስ ትማሊ ሰኑይ ናይ  21 መዓልታት ሃገርለኸ ምዕጻው ኣዊጃ'ላ -ነቲ ብቐደሙ ብዝቕባበ ገንዘብን ሕጽረት መግብን ዝሳቐ ዘሎ ቁጠባኣ ግን ዝያዳ ሃሳይ ስጉምቲ’ዩ። ናይ ናይጀርያ ፕረዚደንት ሙሓማዱ ቡሓሪ ከተማ ሌጎስ ን14 መዓልታት ክትዕጾ ኣዚዙ- ነበርቲ ዘድልዮም ነገራት ንምግዛእን ንምኽዛንን ሸፈትፈት ይብሉ ኣለው። ኣብ ሰራልዮን ብቻይና ጽቡቕ ጠለብ ዝነበሮ መስርሒ ገዛ ዝኸውን ብዘይሕጊ ዝቑረጽ ዝነበረ ኣዕጻው ሃንደበት ጠጠው ኢሉ ኣብ ናብራ ሰሜናዊ ክፋል'ታ ሃገር ዓቢይ ጉድኣት ኣውሪዱ’ሎ። ኣብ ሪፑብሊክ ማእከላይ ኣፍሪቃ ተመራመርቲ ፒጊሚ ዝብሃሉ ተጎዳእቲ ዓሌት ሰባት ተፈጥሮኣዊ ቦትኦም ከይጉዳእን ንምሕላዎምን መጽናዕቲ የካይዱ ኣለዉ። ኣብ ግብጺ ሰበስልጣን ኣብ ፒራሚድ ጊዛ ባውዛ መብራህቲ ወሊዖም-ኩሉ ሰብ ገዝኡ ኮፍ ይበል ዝብል መልእኽቲ የተሓላልፉ።  

ቃለ መጠይቕ ምስ ካብ ኮሮና ቫይረስ ዝሓወየ ኤርትራዊ ኣሜሪካዊ( 1ይ ክፋል)

ከተማ ሲያትል ካብ መንጎ ቀዲመን ቫይረስ ኮሮና ዝተራእየለን ከተማታት ኣሜሪካ ሓንቲ'ያ። ኣብቲ ግቡእ ምድላው ዘይተገብረሉ እዋን ንሕሙማት ከድሕኑ ክጓየዩ ንባዕሎም ግዳያት ካብ ዝኾኑ ሓደ ኤርትራዊ ኣመሪካዊ ኣዘራሪብና ኣለና።   ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።      

ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ኣምሓራን ኦሮምያን ብኮሮና ቫይረስ ዝተታሕዙ ሰባት ምርኻቦም ተገሊጹ

ኣብ ክልል ኣምሓራ ንፈለማ ግዜ ብኮሮናቫይረስ ዝተታሓዙ ክልተ ሰባት  ከምዝተረኸቡ ናይ  ኢትዮጵያ ጥዕና ሕብረተሰብ ኢንስቲትዩትን ሚንስትሪ ጥዕና  ኢትዮጵያን ኣፍሊጦም።  37 ዓመት ዝዕድሚኣ ጓል ኣንስተይቲ ነባሪት ከተማ ባህርዳርን 32 ዓመት ዝዕድሚኡ  ነባሪ ዞባ ብሄረሰብኣዊን ምዃኖም ተፈሊጡ ኣሎ።ክልቲኦም ኣብ ዝተዳለወ  መወሸቢ ይሕብሐቡ ከምዘለውን ተሓቢሩ’ሎ።   ብኻልእ ዜና ኣብ ክልል ኦሮሚያ ከተማ ኣዳማ  ብኮሮናቫይረስ  ዝተታሕዙ ሰለስተ ሰባትምርካቦም ስግኣትን ስንባደን  ፈጢሩ ኣሎ።ዝርግሐ ናይቲ ቫይረስ ንምክልኻል ናይቲ  ክልል መንግስቲ 12 ነጥቢ ዝሓዘ ውሳነ ኣውፂኡ። ካብን ናብን ክልላት ዝንቀሳቀሱ ናይ ህዝቢ መጉዓዝያ መጎዓዚያ  ከምኡ እውን ኣብ ከተማታት ኣገልግሎት ታክሲን ምሉእ ብምሉእ ጠጠው ክብል ተወሲኑ ኣሎ። መንግስቲ ክልል ትግራይ እውን ለበዳ ኮሮናቫይረስ ንምክልኻል ኣዋጅ ህፁፅ ግዜ  ድሕሪ ምእዋጁ ትማሊ ሰንበት ተወሳኺ ውሳነታት ኣሕሊፉ።  ብኻልእ ዜና  ሕጋዊ መንበሪ ዘይብሎም ኣብ ጅቡቲ ይነብሩ ዝነበሩን ናብ  ሃገሮም ክምለሱ ተገይሮም ድሬዳዋ ዝኣተውን ኢትዮጵያዊያን ቁጽሪ ኣስታት 1,900  ከምዝበፅሑ ተፈሊጡ።እቶም ተመለስቲ ካብቲ ሕብረተሰብ ተፈሊዮም ኣብ  ዩኒቨርስቲ ድሬዳዋ ሓገዝ ይረኽቡ ከምዘለው ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ኣመራርሓ ስራሕ ምንካይ ስግኣት ሓደጋ ድሬዳዋ ኣቶ ሀርቢ ቡህ ገሊፆም። 

ኣብ ለንደን 2 ኤርትራዊያን ብኮሮና ቫይረስ ከምዝሞቱ ተሓቢሩ

ኣብ ለንደን ብሪጣንያ 2 ኤርትራውያን ብመልከፍቲ ኮሮናቫይረስ ከምዝሞቱ ይግለጽ  ኣሎ።   እቶም ጓል 65 ዓመት ኣደን ወዲ 75 ዕድመ ኣቦን ሆስፒታል ድሕሪ ምእታዎም ድሕሪ ውሑድ መዓልታት ከምዝዓረፉ ዘፍለጠ ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያን  ኣየርላንድን፥ ዛጊት ካልኦት 10 ኤርትራውያን ኣብ ከተማ ለንደን ኮሮናቫይረስ(ኮቪድ 19) ተረኺብዎም ከምዘሎ'ውን ሓቢሩ'ሎ።   ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።