ድምጽና በሪኹ ንኽቕጽል

ድምጽና በሪኹ ንኽቕጽል

ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ

ንሕና: ኣዝዩ ዝዓዘዘ ዋኒን ዘለና ኤርትራውያን ኢና። “ንሕና” ንብል ዘለና፡ ወጽዓ ህግዲፍ ከይንቕበል ዝወሰና፡ ናይቲ ኣፍ እንከለዎ  ዝተዓበሰን ዝተጠልመን ህዝብና ልሳን ክንከውን  “ወጽዓ ህግዲፍ ዝቕበል ዝባን/እንግደዓ የብልናን” ኢልና ምስ ህዝብና ኣብቲ ንወጽዓ ኣወጊድካ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ናይ ምትካል ቃልሲ ተጸሚድና ዘለና ኤርትራውያን ማለትና ኢና። ዕድመ ቃልስና ነዊሕን ሰንሰለታውን፡ ቅድም ኣንጻር ግዳማዊ ወራርን  መግዛእትን ድሕሪኡ ከኣ ኣንጻር ወጽዓን ጭቆናን ናይቲ ኣስማቱን ስልቱን እንዳቐያየረ ሎሚ ግና ኣብ ሓደ ሰብ ዲክታቶር ተንጠልጢሉ ዘሎ ህግዲፍ እዩ።

እዚ ወጻዕን ጨፍላቕን ጉጅለ፡ ብሰንኪ ዝዘርኦ መርዛም ውዲታት ኣንጻሩ ሓደ ዓይነት ሚዛን ምሓዝ ክሳብ ክንደይ ከቢድ ከም ዝነበረ ንኹላትና ንጹር እዩ። እቲ ጉዳይ ኣጸጋሚ ዝነበረሉ ምኽንያት እኩብ ድምር ናይቲ ብምክፍፋልና ዕድሚኡ ዘንውሕ ጉጅለን ናትና ንጉዳያት ብግቡእ ህዝባውን ሃገራውን ረብሓ ዘይርዳእን ምንባሩ እንኽሕዶ ኣይኮነን። ሎሚ ግና ሳላ ዘይስልኪ ቃልሲ ሓይልታት ለውጢ፡ ህግዲፍ ሃይማኖቱ፡ ቋንቋኡ ኮነ ኣውራጃኡ ብዘየገድስ ናይ ዝኾነ ኤርትራዊ  ፈታውን ተሓላቕን ከም ዘይኮነ ተጋሂዱ እዩ። ከምኡ ስለ ዝኾነ እዩ ከኣ ኣብ ዝተወሰነ ግዜ ዝድግፍዎ ኣምሲሉ ዘቕርቦም ዝነበረ ወገናት’ውን እንዳጠለምዎ፡ ትካላዊ መለለይ ናብ ዘየብሉ ርጉም ውልቀሰብ ወሪዱ ዘዕለብጥ ዘሎ። እቶም ኣብ ከባቢኡ ዘለዉ ሓደ እዋን ሓላፍትን ኣብ ውሳነ ዝሳተፉን መሲሎም ዝርኣዩና ዝነበሩ’ኳ፡  ናይ ኣካል እምበር ናይ ሓሳብ መሰነይትኡ ከም ዘይኮኑ ተፈሊጡ እዩ። ሎሚ “ኢሳይያስ ናብ ከምዚ ዝኣመሰለ ሃገር ክገይሽ እዩ፡ ወይ ልኡኽ ክሰድድ እዩ” እንተተባሂሉ እቶም ዘሰንዩ ወይ ዝለኣኹ መቐየርታ ዘይብሎም ዑስማን ሳልሕን የማነ ገብረኣብን ምዃኖም ዘተሓትት ኣይኮነን።

ምስዚ ኩሉ ግና እዚ ዲክታቶር ብዛዕባኡ  ጸረ-ህዝቢ መራሕን ብዛዕባ ኤርትራ ከም ኣብ ቀራና መንገዲ ዘላ ሃገርን  እንታይ ይበሃሎ ከም ዘሎ ኣብ ግምት ከእቱ፡ ፈጺሙ ቅሩብ ስለ ዘይኮነ፡ ብቕኒት “ንኺድ ጥራይ” ይጋልብ ኣሎ። ደጊም በቲ ሒዝዎ ዘሎ ክቕጽል እምበር መላሲ የብሉን። እዚ ኣካይዳ ኣብ ዲክታቶር ኢሳይያስ ጥራይ ዝረአ ዘሎ ጥራይ ዘይኮነ፡ ብዙሓት ከምኡ ዝኣመሰሉ ዲክታቶራት ዝሓለፍዎ ብውርደትን ውድቀትን ዝድምደም  መንገዲ እዩ። እዚ ናባና ዘመሓላልፎ መልእኽቲ ከኣ፡ ናይ ህዝብናን ሃገርናን መጻኢ ዕድል ኣብ ኢድ ህዝቢ እምበር ኣብ ኢድ ኢሳይያስ ዘየለ ምዃኑ እዩ። ኣብዚ ኩነታት ብጽሒትና ብጽሒት ሓይልታት ለውጢ እንታይ ምዃኑ’ኳ ዝጠፍኣና ኣይኮነን። እንተኾነ ብጽሒትካ ምፍላጥ ጥራይ እኹል ኣይኮነን። በቲ ዝፈለጥካዮን ዝመረጽካዮን መንገዲ “ድምጽኻ ኣበሪኽካን ስጉምትኻ ኣንዊሕካን” ብቐጻሊ ምጉዓዝ ናይ ግድን የድሊ። እቲ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ብደሆ ከኣ ነዚ ምብቃዕን ዘይምብቃዕን እዩ።

ህግዲፍ ንህዝብና መዘና ብዘየብሉ ኣገባብ  ይውጽዖ ከም ዘሎን፡ ንሕና ከኣ ኣንጻርዚ ወጽዓ ንቃለስ ከም ዘለና ደጋጊምና ክንጠቕሶ’ኳ ባህርያዊ እንተኾነ፡ እቲ ቀንዲ ኣድህቦናስ ብዛዕባ ንዓና ዝምልከት ቃልሲ እዩ ክኸውን ዝግበኦ። ንሕና ሓንሳብ ህግዲፍ ጸላኢ ህዝብናን ሃገርናን ምዃኑ ካብ ተረዳእና ኣንጻሩ እንታይ ክንገብር ከም ዝግበኣና ኣጽኒዕናን ተሊምናን እንንቀሳቐስ እምበር፡ እቲ ጉጅለ በብዝጥዕሞ ነናብ ዘዝኸፈተልና ኣጀንዳ ክንኩብኮብ ኣይግበኣናን። ካብ ኩሉ ግዜ ተኻላኻላይ ምዃን ወጺእና ኣጥቃዕቲ እውን ክንከውን ይግበኣና። ክሳብ ከም ናይ ላምፓዱሳ ህልቂትን ናይ ኢሳያስ ክሕደት ኣብ መገሻኡ ናብ ኢትዮጵያን ዝኣመሰሉ ዘነድሩን ደምካ ዘፍልሑን ተረኽቦታት ዘጋጥሙ ከይተጸበና ተበግሶታት ክንወስድ ይግበኣና። ኣብ መስርሕ ቃልሲ፡ ክብን ለጠቕን ከጋጥም ንቡር’ኳ እንተኾነ፡ ኣብ ነናይ ውድባትና ኮነ ናይ ሓባር ንጥፈታትና ብዝከኣለና ካብ ናይ “ሕዝ ግድፍ” ኣካይዳ ክንወጽእ ይግበኣና። ቃልስና ንትማሊ፡ ሎምን ጽባሕን ዘተኣሳሰር ቀንዲ ቆላሕታኡ ንቕድሚት ዝጥምት እምበር፡ ወትሩ ጀማሪ ክኸው ኣይግበኦን። ኣብ  ምዕራፋት ቃልስን ተዋሳእቱን ሓደ ካብቲ ካልእ ምብልላጽ ክህሉ ባህርያዊ ኮይኑ፡ ክንመዝን እንከለና ኣተሓሕዛና ንነፍሲ ወከፍ ምዕራፍ ነናቱ ሚዛን ዝህብ ርትዓዊ እምበር፡ ነቲ ሓደ ሓጢጡ ዝድርቢ፡ ነቲ ካልእ ከኣ ሰማይ ሰቒሉ ዝንእድ ዕሙት ኣገባብ ክኸውን ኣይግበኦን።

እቲ ኣውንታና ከም ዘለዎ ኮይኑ፡ ኣብ መስርሕ ብቓልሲ ክንስዕሮ ዝግበኣና ድኽመታትና ብዙሕ መልከዓት ዘለዎን ብወድዓውን በዓል ቤታውን ዝግለጽ እዩ። ማለት ገሊኡ ፈውሱ ኣብ ኢድና ዘሎ እዩ። ገሊኡ ከኣ ግዜን ዓቕምን ምውህላል ዝሓትት እዩ። እቲ እንውቀሰሉ እቲ ሰኣን ዓቕምና ዝተርፈና ዘይኮነ፡ እቲ ክንገብሮ `ንኽእል ክነስና ዘይንገብሮ እዩ። ኣብዚ እዋንዚ ሓቢርና እንቃለሰሉ መድርኽ ምፍጣር ክሳብ ክንደይ ኣድላይ መድረኻዊ ዕማም ምዃኑ ኩልና እንርደኦ እዩ። ኣድላይነቱ ስለ ዝተረደኣና ኢና ከኣ ዝተበተነ ዓቕምና ኣርኒብና ናብ “ተዛሪቡ ዘስምዕን ወቒዑ ዘድምዕን” ከነበርኾ ንቃለስ ዘለና። በቲ ሓደ ወገን እዚ ወሳኒ ኣብ ሓደ መኣዲ ቃልሲ ናይ ምምጻእ ዕማም ግዜ ምርካብን ዓቕሚ ምድላብን ኣየድልዮን ማለት’ኳ እንተዘይኮነ ነቲ ዝዓበየ ክፋሉ ከነሰላስለሉ ዘኽእል ዓቕምን ግዜን ግና ኣብ ኢድና ዘሎ እዩ። ነቲ ኣብ ኢድና ዘሎ ክሳብ ሎሚ ኣብ መዓላ ከነውዕሎ ዘይምኽኣልና ከኣ ብሓቂ ከተሓሳስበና ዝግበኦ እዩ። ምትሕስሳብ ጥራይ ዘይኮነ ካብ ናይ ክሳብ ሕጂ ተመኩሮና ተማሂርና ንመጻኢ ከም ደፋኢ ዓቕሚ ክንጥቀመሉ ይግበኣና። ስለዚ ኢና እምበኣር ወዮ ክሕቆን ጸኒሑ ክሳብ “ይኣክል” በጺሑ ዘሎ ድምጽና፡ ብራኸኡ ሓልዩ ይቐጽል” ንብል ዘለና።

ብሓባር ክንሰርሕ እንዳደለናን እንዳተገበኣናን፡ ከም ድሌትና ናይ ዘይምዃና ምኽንያት፡ ንዓና ነቶም ተዋሳእቲ ኮነ ኢልና ክንምስጥሮ እንተዘይደሊና ምስጢር ኣይኮነን። እቲ ዝርዝሩ ገዲፍና እቲ ጠንቂ መሊእና ካብ ጸቢብነት ክንወጽእ ስለ ዘይከኣልናን ካብ ናይቲ ጸቢብነት እንዳባለሒ ዝነብር ወጻዒ ጉጅለ ጽልዋ መሊእና ሰለ ዘይወጻእናን እዩ። ኣብ ብዙሕ ዝርዝር ከይኣተና፡ ንሃይማኖታውን ኣውራጃውን ጸቢብነት ተመሊሱ ከምዘይድገስ እንተስዒርናዮ ትርጉም ምውድዳርን ምትሕብባርን ተረዲእና ብቕንዕና እንተ ተንሲእና ከም እንስዕርን ድምጽና በሪኹ ከም ዝቕጽል እሙን እዩ። ነዚ ከነረጋግጽ እንተዘይበቒዕና ግና ከቶ፡ ሹሻይ ህግዲፍ ካብ ምዃን ኣይክንድሕንን ኢና’ሞ ነስተብህል።

ኣብ ልዕሊ ትካላት ነዳዲ ስዑዲ ብዝበጽሐ መጥቃዕቲ፡ ዋጋ ነዳዲ ንሂሩ

 

ኣብ ልዕሊ ትካላት ነዳዲ ስዑዲ መጥቃዕቲ ድሕሪ ምብጽሑ Image copyright Reuters ናይ ምስሊ መግለጺ ኣብ ልዕሊ ትካላት ነዳዲ ስዑዲ መጥቃዕቲ ድሕሪ ምብጽሑ

ብቀዳም፡ ኣብ ልዕሊ ትካላት ነዳዲ ስዑዲ ዓረብ ዝበጽሐ መጥቃዕቲ፡ ዋጋ ነዳዲ ክንህር ምኽንያት ኮይኑ'ሎ።

ብሰንኪ እቲ ኣብ ልዕሊ መጻረዪ ነዳዲ ስዑዲ ዓረብ ዝበጽሐ መጥቃዕቲ፡ ቀረብ ነዳዲ ዓለም ብ 5% ዝነከየ ክኸውን ከሎ፡ በዚ ምኽንያት ድማ ዋጋ ድፍድፍ ነዳዲ ካብ 15 ክሳብ 19 ምኢታዊት ናህሪ ኣርእዩ።

እቶም መጥቃዕቲ ዝበጽሖም ትካላት፡ ናብ ንቡር ኣገልግሎቶም ክምለሱ ሰሙናት ከምዘድሊ ድማ ተገሊጹ።

ኣመሪካ፡ እቲ ኣብ ልዕሊ ክልተ ዓበይቲ ትካላት ነዳዲ ስዑዲ ዓረብ ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ፡ ብኢራን ዝተፈጸመ እዩ ክትብል ከሲሳ እያ።

ጸሓፊ ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ማይክ ፓምፐዮ፡ እቲ መጥቃዕቲ ብየመናውያን ዕጡቓት ጉጅለ ሑቲ ተፈጺሙ ንዝበል ሓበሬታ ነጺግዎ።

እቲ መጥቃዕቲ

ብቀዳም፡ ክልተ ዓበይቲ ትካላት ነዳዲ ስዕዲ ዓረብ፡ ብሰብኣልቦ ነፈርቲ (ድሮን) ከም ዝተቓጸለ መንግስታዊ ማዕከን ዜና እታ ሃገር ገሊጸን።

የመናውያን ዕጡቓት ጉጅለ ሑቲ፡ ነቲ መጥቃዕቲ ባዕሎም ከም ዘካየድዎ ገሊጾም።

ኣፈኛ ናይቲ ጉጅለ፡ ያሕያ ሳሪያ፡ ንመደበር ቴለቭዥን ኣልሚስራሕ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ 10 ሰብኣልቦ ነፈርቲ ኣብቲ መጥቃዕቲ ከም ዝተሳተፋ ሓቢሩ።

ቴለቭዥን ኣልሚስራሕ፡ መደበራ ኣብ ቤይሩት ኮይኑ፡ ብጉጅለ ሑቲ እትውነን'ያ።

እቲ መጥቃዕቲ፡ ኣብ መጻኢ ክቕጽል ከም ዝኽእል'ውን እቲ ኣፈኛ ኣጠንቂቑ እዩ።

Source=https://www.bbc.com/tigrinya/news-49712152

Radio Demtsi Harnnet Sweden 14.09.2019

Radio Demtsi Harnnet Sweden 14.09.2019

Radio Demtsi Harnnet Kassel 12.09.2019

Radio Demtsi Harnnet  Kassel 12.09.2019

መጸዋዕታ ሰዲህኤ (EPDP)፡ ንሓቢርካ ምስራሕ

ምሉእ ብምሉእ ኩሉ ብሓባር ናይ ምስራሕ ስምዒትን ድሌትን ዘይክህልዎም ይኽእል። በዚ ዝኣክል ሰባት ፖለቲካዊ ንጥፈታት ከካይዱ እንከለዉ በበቲ ዝኣምኑሉን ዝስምዖምን፥ ክስለፉ ይኽእሉ። ኣብቲ መስርሕ ብፍላይ ኣብ ሃገራዊ ጉዳይ ዘሎ መሰረታዊ ስምዒት ሓደ ክኸውን እንተዘይክኢሉ ኣብ ጉዳይ ሃገር ኣሉታዊ ስምዒት የኸትል።

እዚ ሃገራዊ ስምዒት ንብሎ ዘለና፡ ኩሉ ኤርትራዊ ሕብረተሰብ ንኤርትራ ካብ ባዕዳውያን ገዛእቲ ሓራ ንምውጻእ፥ ደሙ ኣፍሲሱን ዓጽሙ ከስኪስሉን እዩ። እዚ ዝፈሰሰ ደምን ዝተኸስከሰ ዓጽምን ታሪኽ ዘመዝገበን፥ ንሃገራውነትና ዝሃነጸን ኢዩ። በዚ ዝኣክል ኩሉ ኣብ ኤርትራ ዝርከብ ዓሌት ይኹን ብሄር ወይ ሃይማኖት ብዘይኣፈላላይ ብሓባር ወፊሩ ኣብ ሓደ ጉድጓድ’ውን ተቐቢሩ ኢዩ። ካብዚ ዝዓቢ ጽንዓት ሃገራውነት ስለዘየለ ድማ እቲ ስምዒት ሃገራውነት ናይ ኩሉ ሓደ ከምዝነበረ ርዱእ እዩ። እዚ ሃገራዊ ስምዒት፡ ነቲ ኩሉ ብዙሕነታዊ መንነታት ልምድን ባህልን፥ ሃይማኖት፥ ቋንቋ፡ ዓሌትን ብሄርን ደማሚሩ ሓንቲ ሃገር ዝፈጠረ እዩ። እዚ ድማ ውጽኢት ናይ ኣብ ሓባራዊ ውጽኢት ንምብጻሕ ዝተገብረ ሓባራዊ ስርሓት እዩ። ስለዚ ሓባራዊ ስርሓት ኩሉ ግዜ ነቲ ዘይስገር ዝመስል ብጽንዓትን ቅልጡፍን ዕዮ ከረጋግጾ ይኽእል። ናብዚ ንምብጻሕ ከኣ መዓልታዊ ካብ ሓቅን ቅንዕናን ዝፈልፈለን ጽኑዕ ሓድሕዳዊ ምትሕልላይን ምድግጋፍን ከሰንዮ ይግባእ። ምስ እዚ ተተሓሒዙ ሓሳባት ይኹን ርእይቶታት ናይ ምቅብባልን ምውህሃድን ክህሉ ኣዝዩ ኣድላዪ ኢዩ።
ብሓጺሩ ኣብ ክንዲ ሓደ ውልቀሰብ ንበይኑ ዝተወሃሃደ ጉጅለ ወይ ጋንታ ዝያዳ የድምዕ። ኣብ ከምዚ ሓባራዊ ስራሓት ኣብ መንጎ ሰባት ምትምማንን፥ ንሽግራት ብግልጽ ተዛሪብካ ፍታሕ ምርካብን ዓብይ ሓገዝ የበርክት እዩ። ካብዚ ኣምር እዚ ነቒሉ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ነቲ ሃለዋት ደምበ ተቓውሞ ብምምዛን፥ ንኹልና ብሓባር ዘሳርሓናን ዘወሃህደናን ናይ ሓቢርካ ምስራሕ እማመ ከም ዝዘርገሐ ንኹሉ ደምበ ተቓውሞ ስውር ኣይኮነን። በዚ ዝኣክል ኣብ ናይ ኩለን ውድባትን ሰልፍታትን እንተላይ እቲ ብውልቁ ዝቃለስ ዝርከባ ሰነዳት ክንፈላለየለን ዘይንኽእል ኢሉ ጸሚቑ ነዘን ዝስዕባ ነጥብታት ኣቕሪቡ። ንሳተን ከኣ

1-ምዕቃብ ልኡላዊ ግዝኣት ኤርትራ፤
2. ምውዳቕ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍን ምውጋድ መሓውራት ጭቆናኡን፤
3. ድሕሪ ውድቐት ስርዓት ህግደፍ ኣብዝሓ ሰልፋዊ ስርዓት ዝሰረቱ ህዝባዊ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ምቛም፤
4. ግዝኣተ ሕጊ፡ ዲሞክራስያዊ መሰላትን መላእ ሓርነታትን ህዝቢ ምቕባል፤ ዝብላ እየን።

ብእምነት ሰዲህኤ፡ እዘን ሃገራዊ ምቖሚታት እዚአን፥ ንእንገብሮ ሓባራዊ ስራሕ መበገሲ መትከላት ክዀና ዝኽእላ እየን። ኣብዚ ጉዳይ እዚ ምናልባት ዝተፈልየ ርእይቶ ክህሉ እንተኾይኑ ነፍሲ ወከፍ ወድብ ይኹን ሰልፊ ክሰማማዕ ወይ ዘይክሰማማዕ ብግልጺ ክገልጽን መተካእታኡ ከቕርብን ይግበኦ። ካብዚ ሓሊፉ ነቲ ሓባራዊ ስርሓት ዝካየድ እማመታት ከም ነናይ ጉጅልኡ መለለዪ፡ መወዳደርን፥ ሰብ ምኽሳብን ገይሩ እንተ ወሲድዎ ናብቲ ዝድለ ሽቶ፥ ስልጣን ንህዝቢ ምርካብ ክንበጽሕን ዓወት ክንጎናጸፍን ኣይንእኽልን ኢና። እዘን ተጠቒሰን ዘለዋ ኣርባዕተ ነጥብታት ንኹለን ወይ ንገለ ካብአን ዝነጽግ ኣይሰኣንን እዩ። ይኹን እምበር ኩሎም ፖለቲካውን በርጌሳውን ሓይልታት፣ ኮታ ስርዓት ህግደፍ ንምውዳቕ ዝቃለሱ ኣብቲ መስርሕ ተሓባቢሮም ክቃለሱ ዕዙዝ ተደላይነት ከም ዘለዎ ዘይኣምን ውድብ ይኹን ሰልፊ የለን።

ብተወሳኺ ኣብ መንጎ ፖለቲካውያን ሓይልታት፣ መንፈስ ምንጽጻግን፣ ምርሕሓቕን ተወጊዱ፣ መንፈስ ተሓባቢርካ ምስራሕ ክሰፍን ዘይደሊ የለ ዝብል እምነት ኣለና። እቲ ቅድሚ ሎሚ ካብ ግዜ ምሕዝነትን ኪዳንን ኣትሒዙ፡ እቶም ኣዝዩ ዝተቐራረበ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮ ዘለዎም ሓይልታት ክሰምሩ፥ እቶም መሰረታዊ ፍልልይ ዘለዎ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮ ዘለዎም ድማ ኣብቲ ዘሰማምዖም ብንኡስ ናይ ሓባር መደብ ክስርሑ ዝጽውዕ ዝነበረ ሓሳብ ሰማዒ እዝኒ ኣይረከበን። ሎሚ ግን እነሆ መድረኹ ኣኺሉ ነቲ ብዝሓሸ መንገዲ ብሓባር ምስራሕ ኩለን ውድባትን ሰልፍታትን ተተሓሒዘናኦ ይርከባ።

ይኹን እምበር ኣብ ተግባር ግን መስርሕ ሓድነት በቲ እንብህጎ ቅልጣፈ ንቕድሚት ክስጉም ኣይከኣለን። ምኽንያቱ ከምቲ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ፥ ወይ ገለ ኣብተን ኣርባዕተ ነጥብታት ዝጠራጠሩ ክህልዉ ስለ ዝኽእሉ፥ ወይ እውን ካብቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ምትሕልላኽን ቅርሕንትን ዘይወጹ ክህልዉ ስለ ዝኽእሉ ነቲ ምድንጓይ ጠንቂ ይኸውን። ዝኾነ ኮይኑ፡ ብመሰረት እተን ኣቐዲመን ዝተጠቕሳ 4ተ መበገስታት፡ ኣብዘን ዝስዕባ 3ተ መዳያት ብሓባር ምስራሕ ንኹሉ ዝሓቁፍ ሃገራዊ ጽላል ኣብ ምፍጣር እምነ-መሰረት ምንጻፍ ከም ዝከኣል ናይ ሰዲህኤ ጽኑዕ እምነት ስለ ዝኾነ ግብራዊ መጸዋዕታኡ የቕርብ።
1- ምቛም ሓደ ብስም ደምበ ተቓውሞ ክዛረብ ዝኽእል ናይ ወጻኢ ልኡኽ
2- ምቛም ሓደ ብስም ደምበ ተቓውሞ ክዛረብ ዝኽእል ዜናዊ ትካል
3- ምቛም ህዝባዊ ስርሓት ዝከታተልን ዘካይድን ኣካል

ኤርትራ፡ ኣብቲ ሐሕማቑ ኣብ ቅድሚት

ኣብ ርትዓውን ዘይሻራውን መድረኻት፡ ጉዳይ ሃገርና ክለዓል እንከሎ፡ ኤርትራና ኣብ ጭራ ከም እትስራዕ ንኹላትና ብሩህ እዩ። ጉጅለ ህግዲፍ እውን ከምቲ “ኣደስ ትሓብእ እሞ ሓበላ ዓይኒ ነይትሓብእ” ዝበሃል፡ ይፍቶ ኣይፍቶ ነዚ ባዕሉ ዝዛረብ ኤርትራዊ ሓቂ ክኽሕዶ ኣይክእልን እዩ። ንሃገርና ናብ ከምዚ ንዕዘቦ ዘለና ሕማቕ ኩነታት ዝውረዳ ጠንቂ ህግዲፍ ባዕሉ ክንሱ፡ ፊትንፊት “ኣሜን” ኢሉ ኣብ ክንዲ ምቕባል ምስቲ ጉዳይ ዝምድና ዘየብሉ ደጋዊ “ዕባራ ምኽንያታት” ምቕራብ ከኣ ክብደት ዘይወሃቦ መህደሚኡ እዩ።

ኣብ ዝሓለፈ ሒደት መዓልታት ሓንቲ ካብቶም የማናይ ኢድ ዲክታቶር ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዝኾኑ ብደዎም ዝሞቱ መጋበርያታቱ፡ ወ/ሮ ፎዝያ ሓሽም ነቲ ሓቀኛ ኩነታት ኤርትራ ዝድህስስ መረረን ቁጠዓን ዝደረኾ  ርኢቶን ሕቶን ደለይቲ ለውጢ፡ ኣፋ መሊኣ “ሓቂ እዩ” ወይ “ሓሶት እዩ” ክትብሎ ኣይከኣለትን። እቲ ክትብሎ ዝፈተነቶ፡ ካብቲ ጐይተኣ ኩሉ ግዜ ዝገብሮ ንኩሉቲ ብሰንኩ ኣብ ልዕሊ ህዝብናን ሃገርናን ዝወረደን ዝወርድ ዘሎን በደል ንኻለኦት ዘይኤርትራዊ ወገናት ኣላጊቡ ክሃድም ህርድግ ምባል እዩ። እቲ ካልእ ዝፈተነቶ ምስምስ ኩሉ ገበናቶም ምእንቲ ጸጥታን ድሕነት ኤርትራ ከም ዝተፈጸመ ኣምሲላ ንምቕራብ እዩ። ስደትን ፍልሰትን እንተበልካ፡ ብኩራት ፍትሒ እንተበልካ፡ ሕገመንግስቲ እንተበልካ ኮታ ክንደይ ኢልካ ክዝርዝር፡ ቅድምስ ንወያነን ኣሜሪካን ይላገብ ነይሩ፡ ሎሚኸ ንመንኮን ከላግብሉ ይኾኑ? ኣብ ጉዳይ እገዳ ምሕባእውን ነይሩ እዩ። ምስ ኢትዮጵያ ዝነበረ ናይ ውግእ ስግኣት ውን ህግዲፍ ናይ ብዙሓት ግሩሃት ቀልቢ ስሒብሉ ዝጸንሐ እዩ። ሎሚ ግና እዚ መሕብኢ በዓትታ’ውን ፈሪሱ። ሎሚ ዘላ ሓንቲ መመሳመሲት ዘይጭበጥ ናይ “ከምዚ ክንገብር ንሓስብ ኣለና’ሞ ተጸበዩና” ዘይፍጸም ቆጸራታት ምሓዝ እያ።

ብዛዕባ ኣብ ዝተፈላለዩ መዳያት ደረጃ ምዕባለ ሃገራት ምውድዳር ንቡር እዩ። ነዚ ዘሳልጣ ዓለም ለኻዊ ትካላት’ውን ኣለዋ። ኤርትራ  እውን ወዮ ደኣ ህደግለነ ዘየብሉ ምምሕዳር ወሪዱዋ እምበር፡ ልኡላዊት ሃገር እንድያ፡ ናይቲ ምውድዳር ኣካል ክትከውን ክንዕዘባ ጸኒሕና ኢና። እቲ ኣዝዩ ዘሕዝን ከኣ ኣብ ኩሉ ዝርዝራት ብቲ ዝኸፈአ ሸነኽ ኣብ ቅድሚት እትስራዕ ምዃና እዩ። ብብዝሒ ስደተኛታት ምስ ሃገራት ተወዳዲራ ኣብቲ ናይ ሕማቕ ጫፍ ካብ እትኹደጭ ሓያሎ ዓመታት ኮይኑ። ሕጂ እውን ካብኡ ኣይወጸትን። ብኩራት ሕገመንግስታዊ ስርዓትን መንግስታዊ ትካላትን፡ ስእነት ልዕልና ሕግን፡ ኣዝዩ ዘደንጹ ግህሰት ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላትን ምስዋር ዜጋታትን ክለዓል እንከሎ እውን ከምኡ። ብኩራት ተሳትፎ ህዝቢ ኣብ ቁጠባዊ ዕቤትን ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ሃገሩ ክሕሰብ እንከሎ ከኣ፡ ኤርትራ ኣብ ጫፍ ናይቲ ዝሓመቐ ኣቕጣጫ ትርከብ። ዩኒቨርስቲ ምዕጻው፡ ናይ ብሕቲ መዲያ ዘይምህላው፡ ብዘይመንግስታዊ ኣካላት ዝመሓደራ ኣብያተ-ትምህርትን ትካላት ጥዕናን ምርሳይን፡ ህዝቢ በዘይመረጾ መራሒ ብምምራሕ  እቶም ቀንዲ ኤርትራ ኣብ ድሕሪት እትስረዓሎም መዕቀንታት እዮም። እነሆ ከኣ ኣብዚ ቀረባ መዓልታት መንግስቲ ኤርትራ ብምግሃስ መሰልን ምእሳርን ጋዜጠኛታትን ተሪር ምቁጽጻርን (ሳንሱር) ኣብቲ ናይ ሕማቕ ዝርዝር ቅድሚት ከም እትስራዕ ነዚ ዝምልከቶ ዓለም ላኻዊ ትካል ነጊሩና። እንተኾነ ንሕና ኮነ ዓለምና ብናይ ህግዲፍ ኣሉታዊ ዜናታት ደንዚዝና ስለ ዝኾና ከም ሓድሽ ተረኽቦ ዝውሰድ ኣይኮነን። ምናልባት “ኣብ ኤርትራ ንክንድዚ ዝኣክል ዓመታት ተኣሲሮም ዝጸንሑ ዜጋታት ናብ ፍርዲ ቀሪቦም” እንተዝበሃል ግና እዝንና እንህቦ ዜና መኾነ።

ሓደ ጥዑይ መንግስቲ ክሳብ ክንድዚ ኣብ ዝተሓተ መስርዕ ክወርድ እንከሎ፡ ዘተሓሳስቦ ጥራይ ዘይኮነ ህጹጽ ፍታሕ ክረኽበሉ ላዕልን ታሕትን ዝብለሉ መኾነ። ጉጅለ ህግዲፍ ግና፡ ካብ ዓቕሚ ንላዕሊ ኮይንዎ ዘይኮነ፡ ኮነ ኢሉ ዝሃንደሶ ስለ ዝኾነ፡ ኣየሻቕሎን ጥራይ ዘይኮነ ከም ጽቡቕ ግብሪ ዝፍክረሉን ዝንየተሉን እዩ። እቲ ኣዝዩ ዝሕዝን ከኣ ገለ ብግብሪ ግዳይ ወጽዓ ህግዲፍ እንዳኮኑ፡ ኣብ ጥራይ ከብዶምን ዝባነሞን “ንዓና ንሱ ጥራይ እሞ በዚ ዝኸዶ ዘሎ ኣገባብ እዩ ዝኽእለና” እናበሉ ዘሻህርትዎን ናይ “ጽቡቕ ኣለኻ” ምልክት ዝህብዎን ምህላዎም እዩ። እቶም ምስ በዓል የማነ ገብረኣብ ክስዕስዑ ዝሓድሩ ናይዚኣቶም ኣብነት እዮም።

ኩሉ ግዜ ኣብ ኤርትራ ብሰንኪ ህግዲፍ ሳዕሪሩ ዘሎ ሕማቕ ኩነታት ከነልዕል እንከለና፡ እቲ መልእኽቱ ናብቲ ጉጅለ ኣይኮነን። ምኽንያቱ ንሱ ደኣ ወዮ ኮነ ኢሉ ዝገብሮ ዘሎ ካባና ሓበሬታ ዝደልየሉ ኣይኮነን። ምናልባት ክፉእ ተግባራቱ ተረዲእዎስ ኣካይድኡ ከዕሪ እዩ ዝብል ተስፋ እውን የለን። ንሱ ሓንሳብን ንሓዋሩን ንህዝቢ ዝርህርህ ሕልና ከምዘየብሉ ኣረጋጊጹ እዩ። ደጊም ግዜን ቃልሲ ሓይልታት ለውጥን እንተዘይኣገዲድዎ  ህግዲፍ “ምእንቲ ኤርትራን ህዝባን” ዝብሎን ዝሰርሖን የብሉን። ከምኡ ስለ ዝኾነ ኢና ድማ ህግደፍ ሓድሽ ኣተሓሳስባ ከጥሪ ኢልካ ምጽባይ ከም “ኣብ ዘይሰምዓካ ደብሪ ኣይትማህለል” እንወስዶ። እዚ ከብሃል እንከሎ ልቢ ህግዲፍ ናብ ምድረበዳ ካብ ተለወጠ ኣፍና ንሓዝ ማለትና ኣይኮነን። ብኣንጻሩ ህግዲፍ ነዚ መንገዲ ጥፍኣት ዝመርጽ፡ ብኡ ኣቢሉ ዘዕውቶ ስለ ዘለዎ’ዩ። ስለዚ ነቲ ንሱ ዝረገጦ ናይ ለውጢ ኣፍደገ ባዕልና ክንከፍቶ ክንበቅዕ ኣለና። ካብዚ ውጻኢ ካልእ ምርጫ የለን።

ኣብዚ ሎሚ ዓለም ብሳላ ስልጣነ ከም ሓንቲ ገዛ እትምሰለሉ ዘላ ግዜ፡ ናይ ዝኾነ ሃገር ጉዳይ ካብ ካልእ ተፈልዩ  ዝርኣ ኣይኮነን። እኳደኣ ዓለም ተጸላላዊት እያ። ምስዚ ኩሉ ግና ጥዑያት ምምሕዳራት ቀዳምነት ዝህብዎ ነናይ ገዛእ ርእሶም ህዝብን ሃገርን ረብሓ እዩ። ጉዳይ ህዝቦምን ሃገሮምን ትሕቲ ኣብ ስልጣን ምቕጻል ዝሰርዑ፡ ከም ኢሳይያስ ዝኣመሰሉ ዘይሓላፍነታውያን ወጻዕቲ መራሕቲ ግና ዝምድና ኣብ ምፍጣር ኣይጽገሙን። ቀንዲ ዕላመኦም ከኣ ረብሓ ናይቶም መዛምድቶም ምምላእን ግላዊ ረብሓኦም ምድላብን ስለ ዝኾነ። ንኣብነት ኢሳይያስ ምስ በዓል ዓረብ ኤምረትን ሱዕድያን ክዛመድ እንከሎ፡ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ክብሪ፡ ረብሓን ስምዒትን ኣብ ግምት ስለ ዘይእትው ጁባኡ ክሳብ ዘየጉደልሉ ልኡላዊ መሬት ኤርትራ እናመጠወ ክዛመዶም ንድሕሪት ኣይብልን። ክበኣሶም እንከሎ እውን ከምኡ።

ስለዚ ኤርትራ ካብዚ ሕጂ ኣብ ኩሉ መዕቀኒ ናይ ሕማቕ ውጽኢት ኣብነት ኮይና ትጥቀሶ ዘሎ ወጺኣ ኣብ ንቡር መስርዕ ክትስራዕ፡ ናትና ሓላፍነት እዩ። እዚ ከኣ ምስ ምዕዋት ናይቲ ጌና ዘየዕወትናዮ ዘለና መስርሕ ለውጢ ጥራይ ዝረጋገጽ እዩ።

Eri-Blin: ፍትሕ ድደን/Fétéx déden

Eri-Blin: ፍትሕ ድደን/Fétéx déden

Speech at Frankfurt Festival 2019 by Adiam Haile Rufael

Speech at Frankfurt Festival 2019 by Adiam Haile Rufael

Eritrean regime “abuses Norway’s hospitality”

September 3, 2019 News

Source: NRK

[Note: This is google translated from Norwegian]

Yemane Gebreab Norway

Norwegian Eritreans celebrated the Eritrean regime at a party in Oslo. Eritrea’s second most powerful man participated in the celebration of the military service that was introduced 25 years ago, which is the main reason many Norwegian Eritreans have been granted asylum in Norway.

On August 3 this year, Norwegian Eritreans celebrated the 25th anniversary of the introduction of National Service and the establishment of the Sawa training camp. National Service is a mandatory for all citizens, who must serve in military or civilian positions. It should last for 18 months, but for many it lasts for years.

This duty of service is the main reason why many Eritreans have fled the country. Experts estimate that up to 25 percent of the population has fled the country since 2001, Eritrea expert, Kjetil Tronvoll, told NRK.

More than 22,000 Eritreans have immigrated to Norway since 1990. Most of them came to Norway after the country’s dictator Isaias Afewerki took power in 2001 after a hard-fought liberation struggle.

The party was held at the Event Hall at Bryn in Oslo. Photos and videos from the party were shared on social media. Many of the participants wore military-style camouflage t-shirts.

From the stage there is a lineup on a long line, and several people stand with the Eritrean flag by their side.

From the stage it is said that “we will show you what we learned in Sawa, and military training must be done every day, it is easy to forget”.

Eritrea’s powerful adviser

From the photos and videos, it seems that one person is getting the most attention.

Celebration

His name is Yemane Gebreab, and is the Eritrean president’s closest adviser. It is he who gets the attention, and he is the participant in the pictures and the video wants to take a selfie with.

“In practice, he is number two in the regime,” says Kjetil Tronvoll, one of Europe’s foremost Eritrean experts.

But who are the Norwegian Eritreans in the picture, and why are they there?

NRK sources in the Eritrean environment in Norway who oppose the regime say that several of these people have come to Norway in the last 10-15 years and have been granted asylum here in the country.

So does Tronvoll, who has good sources in the Norwegian-Eritrean community, know who they are?

– There is probably a slightly divided audience. Some are 2nd generation Eritreans, born in Norway by parents who came in the 80’s. But there are also people here who have fled themselves, and who are attending this party.

How do you know that?

– The Eritreans in this country recognize people in the pictures, they know when they came to Norway. And we know from several other European countries where there are similar parties, where there are newly arrived Eritreans who attend to celebrate the regime they have fled from.

That sounds weird?

– Yes, it’s paradoxical. Some are at this party because they want a community. Some join because they feel a social pressure to line up. And some people are complimenting the regime, because they are regime supporters, even though they have been granted asylum on the grounds of fleeing the regime, says Tronvoll.
Kjetil Tronvoll

NRK sources in the Eritrean environment in Norway who are against the regime say that several of these images have come to Norway in the last 10-15 years and have been granted asylum here in the country. So does Kjetil Tronvoll, who has good sources in the Norwegian-Eritrean environment, know who they are? 

Got asylum and paid tribute to the regime

NRK has investigated the identity of a group standing in a picture next to Yemane Gebreab.

According to NRK’s ​​Norwegian-Eritrean sources, most people in the picture have come to Norway after 2001. Some may also have come to family reunification to Norway. 5400 people from Eritrea have been living on this basis since 1990, according to Statistics Norway.

NRK has got hold of two of those in the picture. They both came to Norway in 2009, according to the National Register. They confirm that they have been granted asylum in Norway.

Both say they were at the party, but NRK got no answer as to why they were there.

Undermining the asylum system

Woldab Feshatzion has been fighting for a free Eritrea since the 1980s, and is the leader of the Eritrean Community Association in Norway.

Woldab Feshatzion

He is very angry about the Norwegian Eritreans at the party.

– “Those in the pictures are supporters of the Eritrea regime. At the same time, many of them say they have fled from this regime. To me it shows that they are not real asylum seekers, they have been allowed to stay on a false basis,”says Feshatzion.

He believes this undermines the asylum system.

– “These people occupy the places that could have been taken by real asylum seekers. It is very sad, and it is also disappointing to see that the Norwegian authorities are not able to reveal that they are not real asylum seekers, but give them protection in Norway,”he says.

Feshatzion believes the regime is trying to show Eritreans in Norway that they are strong, and that it is useless to protest against the regime.

– “For me, this sends a signal that they can intimidate me here in Norway, just as they do to oppositionists in Eritrea. It’s almost as if the regime is here in my living room, he says.

– Not the celebration of Sawa

The event was organized by the immigrant organization The Eritrean Association in Oslo and the surrounding area. Chairman Samson Gebreamlak confirms that they are behind the event and that Yemane Gebraeb was present, but rejects accusations that it was to celebrate Sawa’s 25th anniversary.

But the announcement of the event on social media reveals that it was indeed designed to celebrate Sawa.

Landlord: – Wanted to cancel

The premises were rented out by the company Utleielokaler AS, and booking manager Andreas Gresvik told NRK that they do not support the Eritrean regime.

– “Had we had this information well in advance, we would have canceled the event. We received a warning in advance that this was an event in support of the regime, but the notice we received came so close to the event and we did not have enough evidence to cancel. We have to take into account the freedom of expression of the customers, but the Event Hall is not a haven for extreme attitudes,” says Gresvik.

He emphasizes that they should not consider the tenants’ political positions, but believes they are behind the lights.

– “In this case, the customer has withheld information about the agenda behind the event. We were told that it was an annual meeting with a party afterwards. In that sense, it is a breach of contract that we would have canceled if we had known this beforehand. We have previously denied other events where we have realized that there were hidden motives,” says Gresvik.

NRK has tried to get hold of the Eritrean interest office in Norway, which is located in Oslo, without success.

Extensive violation of human rights

Eritrea is described as one of the most repressed countries in the world. President Isaias Afwerki has ruled the country since its release in 1991, and no political opposition is allowed. The 1997 Constitution has not been implemented and the designated parliament has not been assembled in 18 years.

There is no free press, no independent civil society, and religious minorities are banned and imprisoned for their faith.

No one knows how many political prisoners there are in the country, but the estimates range from 10 to 25 thousand. People are being jailed without a sentence, widespread use of torture and sexual abuse in prison has been reported, as well as executions without law and sentence.

According to the legislation, the national service in Eritrea consists of both civil and military tasks. The aim of the service beyond national defense is to contribute to the reconstruction of the country and the development of a common Eritrean identity across ethnic and religious divisions. The service, which in principle will last for 18 months, has in practice proved to be possible for several years. This is because, according to the authorities, the border conflict with neighboring Ethiopia. Women from their mid-20s are likely to be discharged or dismissed from the service as a result of marriage, birth or religious reason. Warsay Yikealo is an extension of the national service, and it has helped many to serve for a number of years. Eritreans who evade national service are likely to risk out-of-court penalties from local military superiors, but the experience they have is limited, so it is difficult to draw firm conclusions. But many of the examples point to the fact that the punishment complies with the provisions of the law, that is, between three months and three years’ detention.

Source: Kjetil Tronvoll / Country info

Eritrea seizes schools run by religious groups

September 3, 2019 News

Eritrea seizes schools run by religious groups

Teklemariam Bekit

BBC Tigrinya

St Joseph's School in Keren, Eritrea
Image caption: St Joseph’s School in Keren, run by the Catholic La Salle brothers, is one of the schools affected

The authorities in Eritrea have seized control of seven secondary schools run by religious organisations.

An order to hand over the running of the schools was given to the Catholic Church and other Christian and Muslim groups on Tuesday morning.

Sources have told the BBC that security agents are already in the school compounds demanding the handover.

Most of the students at the schools are from economically disadvantaged families, a source said.

The government says that the closures are in line with regulations they introduced in 1995, which limit the activities of religious institutions.

In June, the government seized all health centres run by the Catholic Church, leaving thousands of patients without care.

Those closures appeared to be a response to the church’s criticism of President Isaias Afwerki’s rule.

Eritrean Catholic bishops had said that they wanted political reforms in the country, which has a constitution and has never held a national election.

Many of the schools targeted are respected institutions founded during more than 70 years ago during the time of Italian colonisation.

Source=https://eritreahub.org/eritrea-seizes-schools-run-by-religious-groups